200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Văn thung mễ thanh (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mễ bị thung thì, ngận thống khổ Ký thung chi hậu, bạch như miên

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

Phiên âm:

Văn thung mễ thanh

Mễ bị thung thì, ngận thống khổ
Ký thung chi hậu, bạch như miên
Nhân sinh tại thế dã giá dạng
Khốn nạn thị nhĩ ngọc thành thiên.

Dịch nghĩa:

Nghe tiếng giã gạo

Gạo lúc đang giã, rất đau đớn
Lúc giã xong rồi, trắng tựa bông
Người sống trên đời cũng như vậy
Gian nan là dịp rèn giũa mình thành ngọc.

Dịch thơ:

Nghe tiếng giã gạo

Gạo đem vào giã bao đau đớn
Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông
Sống ở trên đời người cũng vậy
Gian nan rèn luyện mới thành công.

(Văn Trực- Văn Phụng dịch, Thơ Hồ Chí Minh, NXB Văn học, 2008, trang 160)

Câu 1

Thể thơ của văn bản là gì?

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

Giải thích:

Bài thơ gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, phù hợp với đặc trưng của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 2

Tác giả sử dụng những biện pháp tu từ gì trong hai câu thơ đầu?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ để nhận diện

Lời giải chi tiết

- Ẩn dụ: Hình ảnh hạt gạo bị giã dập là ẩn dụ cho những gian nan, thử thách mà con người phải trải qua trong cuộc sống.

- So sánh: “bạch tựa miên”

- Nhân hóa: “mễ” thống khổ (gạo đau đớn)

Giải thích:

“Đau đớn”, “thống khổ” vốn là trạng thái của con người nhưng được dùng để miêu tả hạt gạo, tạo nên phép nhân hóa. Hình ảnh “trắng tựa bông” làm nổi bật vẻ trắng đẹp của gạo sau khi giã.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ nhân hoá

Câu 3

Câu cuối của bài thơ, tác giả khuyên chúng ta điều gì?

Xem lời giải

Câu 4

Từ nội dung bài thơ, anh/chị nghĩ đến câu tục ngữ hoặc những câu nói nổi tiếng nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Liên hệ, huy động vốn hiểu biết về các câu nói có ý nghĩa tương tự.

Lời giải chi tiết

+ Câu tục ngữ: “Có chí thì nên”

+ Câu tục ngữ “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”.

+ “Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên”

+ “Lòng quyết tâm vô hình có thể tựu thành hầu như mọi thứ, và trong nó chính là sự khác biệt giữa vĩ nhân và kẻ tầm thường.” (Benjamin Franklin)

+ “Tôi tin rằng cuộc sống là một chuyến hành trình, thường khó khăn và đôi khi tàn nhẫn không ngờ, nhưng chúng ta đều được chuẩn bị tốt cho nó nếu ta biết nắm lấy tài năng của bản thân và cho phép chúng nảy nở.” (Les Brown)

Giải thích:

Các câu nói trên đều khẳng định gian nan là phép thử đối với con người, đồng thời đề cao ý chí, nghị lực và sự bền bỉ để vượt qua khó khăn, đạt được kết quả tốt đẹp.

Mở rộng

- Tục ngữ thuộc loại sáng tác ngôn từ dân gian, là những câu nói ngắn gọn, nhịp nhàng, cân đối, thường có vần điệu, đúc kết nhận thức về tự nhiên và xã hội, kinh nghiệm về đạo đức và ứng xử trong đời sống.

- Tục ngữ Việt Nam hết sức phong phú và đa dạng, thông thường một số nội dung chính qua các câu tục ngữ gồm có:

+ Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

+ Tục ngữ về con người và xã hội

+ Tục ngữ thể hiện triết lý dân gian

- Tục ngữ có hình thức ngắn gọn, có nhịp điệu, hình ảnh, hầu hết đều có vần và thường là vần lưng

Link tham khảo: Tục ngữ là gì? Đặc điểm của tục ngữ

Câu 5

Anh/chị rút ra thông điệp gì qua bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Khái quát hóa bài học, ý nghĩa từ nội dung toàn bài thơ.

Lời giải chi tiết

Cuộc sống luôn chứa đựng những khó khăn, thử thách. Thay vì sợ hãi hay né tránh, chúng ta cần dũng cảm đối mặt và xem đó như một quá trình rèn giũa bản thân. Chính những trải nghiệm gian khổ ấy sẽ tôi luyện cho chúng ta bản lĩnh, trí tuệ và giúp ta vươn tới những giá trị tốt đẹp, thành công rực rỡ trong tương lai.

Giải thích:

Tác giả mượn quá trình gạo bị giã rồi trở nên trắng để nói về con người: phải trải qua gian nan mới được tôi luyện và trưởng thành. Vì thế, mỗi người cần có ý chí và nghị lực trước những thử thách của cuộc sống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?