Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với "mười năm trời" trong đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Đọc kỹ 4 câu thơ đầu.
- Xác định đối tượng được so sánh với "mười năm trời".
Lời giải chi tiết
Hình ảnh được sử dụng để so sánh với "mười năm trời" là: "Sống khác loài người vừa bốn tháng" và "Tiều tụy còn hơn mười năm trời".
Giải thích:
- Câu thơ "Một ngày tù, nghìn thu ở ngoài" mượn ý thơ xưa để diễn tả sức nặng khủng khiếp của thời gian trong tù ngục.
- Tác giả khẳng định: bốn tháng sống trong cảnh tù đày "khác loài người" còn tiều tụy, khổ sở hơn mười năm ngoài tự do. Đây là cách nói cường điệu nhưng chân thực, thể hiện mức độ khắc nghiệt của nhà tù Tưởng Giới Thạch và sự cảm nhận sâu sắc của người tù về thời gian, về đau khổ.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức điệp ngữ trong các câu thơ:
"Bốn tháng cơm không no
Bốn tháng đêm thiếu ngủ
Bốn tháng áo không thay
Bốn tháng không giặt giũ."
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định biện pháp tu từ: điệp ngữ.
- Phân tích hiệu quả trên các phương diện: nội dung, nghệ thuật, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ "Bốn tháng" được lặp lại 4 lần ở đầu mỗi dòng thơ.
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu dồn dập, ám ảnh
+ Nhấn mạnh thời gian dài đằng đẵng của kiếp tù đày chất chứa bao thiếu thốn, đau khổ.
+ Thể hiện tinh thần thép của người chiến sĩ, làm nổi bật ý chí kiên cường, bất khuất và đầy kiên cường trong hoàn cảnh ngặt nghèo.
Giải thích:
Việc liên tục nhắc lại “Bốn tháng” khiến những ngày tháng tù đày như kéo dài, chồng chất thêm đau khổ. Qua đó, tác giả làm nổi bật hoàn cảnh khắc nghiệt mà người tù phải chịu đựng, đồng thời tạo nền để làm nổi bật ý chí và nghị lực không khuất phục ở những câu thơ sau.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Nêu ý nghĩa của hình ảnh đối lập giữa hai trạng thái:
"Vật chất tuy đau khổ
Không nao núng tinh thần."
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định phép đối lập/tương phản.
- Phân tích ý nghĩa của sự đối lập trong việc thể hiện chân dung tinh thần người tù.
Lời giải chi tiết
- Đối lập (vật chất >< tinh thần; đau khổ >< không nao núng).
- Khắc họa chân dung người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh với ý chí thép giữa chốn tù đày. Vật chất thiếu thốn, thân xác bị hành hạ đến tiều tụy, răng rụng, tóc bạc, ghẻ lở đầy mình. Thế nhưng, tất cả những thứ ấy không thể nào lay chuyển nổi tinh thần của Người. Sự đối lập ấy đã làm bừng sáng phẩm chất cao quý: ý chí kiên cường, lòng trung thành với lý tưởng và niềm tin bất diệt vào cách mạng.
Giải thích:
Trước đó, tác giả đã kể hàng loạt đau đớn về thể xác như “răng rụng”, “tóc bạc”, “gầy đen”, “ghẻ lở”. Nhưng sau tất cả, Người vẫn “không nao núng tinh thần”. Sự tương phản ấy khẳng định nghịch cảnh có thể làm tổn thương thể xác nhưng không thể khuất phục ý chí của con người.
Mở rộng
- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định
- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn
Từ nội dung đoạn thơ, anh/chị hãy viết khoảng 5-7 dòng để nói về bài học ý chí kiên cường trong cuộc sống.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Từ tấm gương Hồ Chí Minh trong đoạn thơ, rút ra bài học về ý chí, nghị lực.
- Trình bày ngắn gọn, súc tích, có cảm xúc và liên hệ bản thân.
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ trong Nhật ký trong tù đã để lại trong tôi bài học về ý chí kiên cường, thứ sức mạnh kỳ diệu giúp con người vượt lên mọi nghịch cảnh. Bác Hồ đã trải qua bốn tháng tù đày với bao đọa đày thể xác: cơm không no, đêm thiếu ngủ, bệnh tật hành hạ. Nhưng điều kỳ diệu là tất cả những đau khổ ấy "không nao núng tinh thần" của Người. Từ tấm gương ấy, tôi hiểu rằng cuộc sống không thể tránh khỏi những lần vấp ngã, những thất bại và khó khăn. Có những lúc tôi từng muốn buông xuôi trước bài toán khó, trước áp lực học tập hay những mâu thuẫn trong cuộc sống. Nhưng nghĩ về Bác, về ý chí thép ấy, tôi tự nhủ mình phải mạnh mẽ hơn. Ý chí không phải sinh ra đã có, mà được tôi luyện mỗi ngày qua những thử thách nhỏ nhất. Khi ta không khuất phục trước nghịch cảnh, ta không chỉ chiến thắng hoàn cảnh mà còn chiến thắng chính mình, đó mới là chiến thắng vẻ vang nhất.
Giải thích:
Ý chí kiên cường giúp con người không khuất phục trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống. Qua đoạn thơ, Hồ Chí Minh dù phải chịu nhiều thiếu thốn, đau đớn trong tù ngục vẫn giữ vững tinh thần, “không nao núng”. Từ đó, mỗi người cần rèn luyện bản lĩnh, kiên trì trước những trở ngại và không dễ dàng bỏ cuộc khi gặp thất bại. Trong học tập cũng như cuộc sống, chúng ta cần biết bình tĩnh đối diện với khó khăn và từng bước tìm cách vượt qua.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận