Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Đất quê ta mênh mông (Bùi Minh Quốc) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

ĐẤT QUÊ TA MÊNH MÔNG

(Bùi Minh Quốc)

Mẹ đào hầm từ thuở tóc còn xanh

nay mẹ đã phơ phơ bạc đầu

mẹ vẫn đào hầm dưới tầm đại bác

bao đêm rồi tiếng cuốc vọng năm canh.

Đất nước mình hai mươi năm chiến tranh

tiếng cuốc năm canh nặng tình đất nước

hầm mẹ giăng như lũy như thành

che chở mỗi bước chân con bước…

Đất quê ta mênh mông

quân thù không xăm hết được

lòng mẹ rộng vô cùng

mẹ giấu cả sư đoàn dưới đất

nơi hầm tối là nơi sáng nhất

nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam…

Có những đoàn quân từ lòng đất xông lên

quân thù bạt vía

xung quanh chúng đều là trận địa.

Đất quê ta mênh mông

lòng mẹ rộng vô cùng.

(Trích “Đất quê ta mênh mông” - Bùi Minh Quốc, Thơ chống Mỹ, Nhà xuất bản Giáo dục, 1985)

Câu 1

Xác định thể thơ, phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.

Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn trích.

- Vận dụng kiến thức đã học về các phương thức biểu đạt, các thể thơ.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Tự do (số tiếng trong từng câu không giống nhau)

- Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: Phương thức biểu cảm.

Mở rộng

Giải thích:

- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

- Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Đoạn trích trên viết về đề tài gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ nội dung đoạn trích.

- Vận dụng kiến thức đã học về đề tài.

Lời giải chi tiết

Đoạn trích trên viết về đề tài: Người mẹ Việt Nam anh hùng.

Mở rộng

Giải thích:

- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.

- Một số ví dụ về đề tài:

+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.

- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.

Link tham khảo: Đề tài (Từ điển tiếng Việt)

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật tương phản đối lập trong hai câu thơ sau:

Nơi hầm tối là nơi sáng nhất

Nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Chỉ ra biện pháp tu từ.

- Nêu hiệu quả nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Tương phản “Nơi hầm tối - nơi sáng nhất”

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh ý nghĩa công việc đào hầm của người mẹ mang lại nhiều giá trị lớn lao.

+ Tạo ra hình ảnh thơ độc đáo, gây ấn tượng mạnh với người đọc, giúp cho việc diễn đạt trở nên sâu sắc và giàu sức gợi hình, gợi cảm hơn.

+ Qua đó, tác giả khẳng định chân lý: chính trong hoàn cảnh tối tăm, gian khổ và ác liệt nhất của chiến tranh, ánh sáng của niềm tin, sự hi sinh và tinh thần bất khuất lại càng tỏa sáng rực rỡ, làm nên "sức mạnh Việt Nam".

Mở rộng

Giải thích:

- Tương phản là cách sử dụng từ ngữ đối lập, trái ngược nhau để tăng hiệu quả diễn đạt.

- Tương phản có tác dụng nhấn mạnh và làm nổi bật sự đối lập gay gắt, bản chất trái ngược của các hiện tượng đời sống hoặc nội tâm nhân vật.

Link tham khảo: Các biện pháp tu từ về từ thường gặp

Câu 4

Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện vẻ đẹp gì của con người Việt Nam trong chiến tranh?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Phân tích ý nghĩa và hoàn cảnh của hình ảnh "đào hầm dưới tầm đại bác".

- Khái quát lên những phẩm chất, vẻ đẹp tiêu biểu của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh người mẹ đào hầm dưới tầm đại bác thể hiện những vẻ đẹp rạng ngời của con người Việt Nam trong chiến tranh:

+ Dám đối mặt trực tiếp với hiểm nguy, sự tàn khốc của chiến tranh và cái chết cận kề mà không hề nao núng hay run sợ.

+ Sẵn sàng cống hiến sức lực, bất chấp hiểm nguy để bảo vệ quê hương, tạo điểm tựa vững chắc che giấu và bảo vệ cán bộ, bộ đội.

+ Hình ảnh người mẹ bé nhỏ, bình dị nhưng mang ý chí sắt đá chính là biểu tượng đại diện cho sức mạnh bất diệt, sức sống mãnh liệt của cả dân tộc Việt Nam trước mọi kẻ thù xâm lược.

Mở rộng

Giải thích:

Hoàn cảnh "dưới tầm đại bác" là biểu tượng cho sự tàn phá hủy diệt, nơi ranh giới sinh tử vô cùng mong manh. Thực hiện công việc "đào hầm" mệt nhọc ngay trong hoàn cảnh đó cho thấy một sức chịu đựng phi thường và niềm tin tất thắng. Hành động vĩ đại ấy của người mẹ không chỉ là hiện thực chiến tranh mà còn là bức tượng đài bằng thơ về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ngợi ca những con người bình dị đã làm nên lịch sử.

Câu 5

Theo em, để phát huy sức mạnh Việt Nam, thế hệ trẻ cần làm những gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung đoạn trích.

- Rút ra bài học ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Để phát huy sức mạnh Việt Nam, thế hệ trẻ hiện nay cần:

+ Không ngừng bồi dưỡng lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc và biết ơn sâu sắc những thế hệ cha anh đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

+ Tích cực học tập, trau dồi tri thức, làm chủ khoa học công nghệ, ngoại ngữ và các kỹ năng mềm để nâng cao năng lực bản thân, đáp ứng yêu cầu của thời đại hội nhập.

+ Sống có lý tưởng, hoài bão, dám nghĩ dám làm. Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tuân thủ pháp luật, sẵn sàng tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và đóng góp sức mình vào các hoạt động cộng đồng.

Đoạn văn tham khảo:

Để phát huy "sức mạnh Việt Nam" được trao truyền từ những thế hệ đi trước, thế hệ trẻ hôm nay cần nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm lớn lao của mình đối với đất nước. Trước hết, mỗi thanh niên cần biến lòng yêu nước thành hành động thiết thực thông qua việc ra sức học tập, trau dồi tri thức và rèn luyện bản lĩnh để làm chủ các tiến bộ khoa học công nghệ, trở thành những công dân có ích. Bên cạnh đó, chúng ta cần nuôi dưỡng ý thức bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, đồng thời biết gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tóm lại, bằng nhiệt huyết, lý tưởng sống cao đẹp và khát vọng cống hiến, thế hệ trẻ chính là ngọn lửa tiếp nối, biến sức mạnh tinh thần của dân tộc thành sức mạnh thời đại để xây dựng một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

Mở rộng

Giải thích:

"Sức mạnh Việt Nam" được hun đúc từ bề dày lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, nổi bật là sức mạnh của tinh thần đoàn kết và ý chí bất khuất. Thế hệ trẻ là lực lượng nòng cốt, là những người chủ tương lai của đất nước. Nếu thế hệ trẻ không ngừng nỗ lực hoàn thiện bản thân cả về tài và đức, sức mạnh truyền thống ấy không những được bảo tồn mà còn được chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế, trí tuệ, đưa đất nước vươn mình ra biển lớn.