Đọc hiểu Biển (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Suốt cuộc đời biển gọi ước mơ
Nỗi khát vọng những phương trời chưa đến
Đứng trước biển quên những điều nhỏ hẹp
Lại thấy lòng trong sạch thêm ra.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Suốt cuộc đời biển gọi ước mơ
Nỗi khát vọng những phương trời chưa đến
Đứng trước biển quên những điều nhỏ hẹp
Lại thấy lòng trong sạch thêm ra.
Nghe rầm rầm triệu bước chen nhau
Khi biển động đại dương gầm thét
Chính là lúc biển chỉ còn có biển
Rồi mặt nước muôn đời vẫn khép
Và muôn đời lặng lẽ một màu xanh
Biển chỉ quen theo quy luật của mình
Biển vẫn ấm những ngày trở rét
Biển vẫn mát những ngày nắng khét
Dẫu vui buồn biển vẫn mênh mông
Vẫn là nơi gặp gỡ triệu dòng sông.
Bảo Ninh, 11-1969
(Trích Biển, Xuân Quỳnh, in trong Xuân Quỳnh - Tác phẩm và lời bình, NXB Văn học, năm 2012, tr. 20)
Câu 1
Xác định thể thơ của đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng ở các dòng thơ và quan sát cách tổ chức câu thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do vì số tiếng ở các dòng thơ không đều nhau.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Chỉ ra từ láy được sử dụng trong dòng thơ: “Và muôn đời lặng lẽ một màu xanh”.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc dòng thơ, xác định từ có sự lặp âm hoặc vần tạo nhạc điệu, giàu sức gợi hình gợi cảm.
Lời giải chi tiết
Từ láy: lặng lẽ
Giải thích:
Từ láy "lặng lẽ" gợi lên vẻ đẹp yên bình, âm thầm và bền bỉ của biển cả. Thông qua việc miêu tả trạng thái của biển sau những biến động, nhà thơ đã làm nổi bật vẻ đẹp sâu lắng, bao dung và vĩnh hằng của biển.
Mở rộng
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Cho biết tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong dòng thơ sau: “Khi biển động đại dương gầm thét”.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ câu thơ, xác định biện pháp tu từ được sử dụng bằng cách tìm từ ngữ miêu tả sự vật mang đặc điểm, hành động của con người. Sau đó phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa đó đối với việc khắc họa hình ảnh, biểu đạt nội dung và cảm xúc của tác giả.
Lời giải chi tiết
- Nhân hoá: biển được nhân hóa qua từ “gầm thét”.
- Tác dụng:
+ Làm cho biển hiện lên như một con người có cảm xúc, có sức mạnh mãnh liệt.
+ Gợi tả chân thực sự dữ dội, cuồng nộ của biển cả khi nổi sóng.
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ, giúp người đọc cảm nhận rõ vẻ đẹp hùng vĩ và sức mạnh của thiên nhiên.
Giải thích:
Từ "gầm thét" vốn là hoạt động thường dùng để miêu tả âm thanh mạnh mẽ của con người hoặc loài vật. Khi được dùng để miêu tả biển, từ ngữ này giúp người đọc hình dung rõ sức mạnh dữ dội của thiên nhiên. Qua đó, tác giả làm nổi bật vẻ đẹp hùng vĩ, đầy sức sống của biển cả và thể hiện sự cảm nhận tinh tế trước thiên nhiên rộng lớn.
Mở rộng
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Nêu cách hiểu của em về “điều nhỏ hẹp", “lòng trong sạch" được nói đến trong hai đồng thơ sau:
“Đứng trước biển quên những điều nhỏ hẹp
Lại thấy lòng trong sạch thêm ra.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải thích nghĩa biểu tượng của hai cụm từ dựa vào ngữ cảnh bài thơ: “điều nhỏ hẹp” là suy nghĩ ích kỉ, vụn vặt; “lòng trong sạch” là tâm hồn rộng mở, thanh thản, tốt đẹp hơn; liên hệ ý nghĩa của biển đối với con người.
Lời giải chi tiết
- "Những điều nhỏ hẹp" là những suy nghĩ ích kỉ, vụn vặt, hẹp hòi, những lo toan tầm thường trong cuộc sống.
- "Lòng trong sạch" là tâm hồn thanh thản, cao đẹp, trong sáng, hướng tới những giá trị tích cực và tốt đẹp.
=> Khi đứng trước biển cả bao la, con người như được mở rộng tâm hồn, quên đi những điều nhỏ nhặt để sống bao dung, cao thượng và trong sáng hơn.
Giải thích:
Những "điều nhỏ hẹp" là lối sống ích kỉ, hẹp hòi, những toan tính vụn vặt hoặc những muộn phiền không đáng có trong cuộc sống. Còn "lòng trong sạch" là tâm hồn trong sáng, thanh thản, biết hướng đến những điều tốt đẹp và có ích. Đứng trước biển, con người cảm nhận được sự bao la của thiên nhiên để từ đó sống cởi mở hơn, biết buông bỏ những điều tiêu cực và hoàn thiện bản thân.
Mở rộng
Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
Thông điệp nào từ đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với em?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Rút ra một thông điệp từ nội dung đoạn thơ (sống rộng mở, có khát vọng, giữ niềm tin, vượt qua khó khăn…).
Lời giải chi tiết
- Thông điệp về sự bao dung và mở rộng lòng mình. Hãy học cách sống như biển cả, biết vượt qua những "điều nhỏ hẹp" (ích kỷ, đố kỵ) để hướng tới sự "trong sạch" (vị tha, bao dung), giúp tâm hồn luôn thanh thản.
Hoặc
- Thông điệp về sự bản lĩnh và kiên định trước thử thách. Cuộc sống luôn có những ngày khó khăn nhưng dẫu vui buồn hay biến động, chúng ta cần giữ vững bản sắc, sự ấm áp và tấm lòng "mênh mông" để vượt qua.
Giải thích:
Đoạn thơ gửi gắm nhiều thông điệp ý nghĩa, trong đó nổi bật là bài học về việc sống rộng mở và biết hướng tới những điều tốt đẹp. Biển rộng lớn giúp con người nhận ra sự nhỏ bé của những ích kỉ, hẹp hòi trong cuộc sống. Khi biết sống bao dung, vị tha và nuôi dưỡng những khát vọng đẹp, mỗi người sẽ có một tâm hồn thanh thản và trưởng thành hơn.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Trời trở lạnh con vẫn thường nhớ bố nhiều hơn
Bố đi làm xa còn chưa kịp mang theo áo ấm
Chiếc điện thoại cũ vẫn thường hay mất sóng
Thành phố ồn ào nghe câu được câu chăng.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận