Đọc hiểu Mũi Cà Mau (Xuân Diệu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non Mấy trăm đời lấn luôn ra biển; Phù sa vạn dặm tới đây tuôn, Đứng lại; và chân người bước đến.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non

Mấy trăm đời lấn luôn ra biển;

Phù sa vạn dặm tới đây tuôn,

Đứng lại; và chân người bước đến.

 

Tổ quốc tôi như một con tàu,

Mũi thuyền ta đó - mũi Cà Mau.

Những dòng sông rộng hơn ngàn thước.

Trùng điệp một màu xanh lá đước.

 

Đước thân cao vút, rễ ngang mình

Trổ xuống nghìn tay, ôm đất nước!

Tổ quốc tôi như một con tàu,

Mũi thuyền ta đó - mũi Cà Mau.

(Trích Mũi Cà Mau, Xuân Diệu, 10-1960, nguồn: thivien.net)

Câu 1

Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định mục đích chính của đoạn văn: kể chuyện, miêu tả hay bày tỏ quan điểm

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt: biểu cảm, miêu tả.

Giải thích:

Đoạn thơ sử dụng miêu tả để khắc họa vẻ đẹp của Mũi Cà Mau với hình ảnh phù sa, sông nước, rừng đước. Đồng thời, tác giả sử dụng phương thức biểu cảm để bộc lộ niềm tự hào, tình yêu tha thiết đối với quê hương, đất nước.

Mở rộng

- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

- PTBĐ miêu tả là dùng ngôn ngữ làm cho người nghe, người đọc có thể hình dung được cụ thể sự vật, sự việc như đang hiện ra trước mắt hoặc nhận biết được thế giới nội tâm của con người

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ 7 chữ.

Giải thích:

Các dòng thơ đều có 7 tiếng.

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 3

Theo đoạn trích, cây đước hiện lên với những đặc điểm nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc những câu thơ miêu tả trực tiếp cây đước.

Lời giải chi tiết

Cây đước hiện lên với các đặc điểm: thân cao vút, rễ ngang mình, trổ nghìn tay.

Giải thích:

Những đặc điểm của cây đước được miêu tả trực tiếp qua những câu thơ: “Đước thân cao vút, rễ ngang mình/ Trổ xuống nghìn tay, ôm đất nước!”

Câu 4

Xác định và nêu hiệu quả của phép tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau:

“Tổ quốc tôi như một con tàu,

Mũi thuyền ta đó - mũi Cà Mau.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ và phân tích tác dụng.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp so sánh: “Tổ quốc” được so sánh với “một con tàu”

- Tác dụng:

+ Thể hiện sự thống nhất, hoàn chỉnh và trọn vẹn của đất nước và các dân tộc. Bởi bản thân từ “Tổ quốc” bao chứa cả ý nghĩa của đất đai Việt Nam và con người Việt Nam.

+ Hình ảnh con tàu vừa mới mẻ vừa giàu ý nghĩa. Con tàu với mũi Cà Mau biểu trưng cho quá trình tiến về phía trước, vươn mình ra biển lớn của dân tộc Việt Nam.

+ Đây là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của Xuân Diệu, thể hiện sự tinh tế cũng như niềm tự hào dân tộc.

Giải thích:

Tác giả so sánh “Tổ quốc” với “một con tàu đang tiến về phía trước”, còn “Mũi Cà Mau” được ví như “mũi thuyền”. Cách so sánh này giúp người đọc hình dung đất nước như một con tàu lớn luôn vận động, phát triển và hướng ra biển lớn. Đồng thời, hình ảnh Mũi Cà Mau ở vị trí đầu sóng ngọn gió còn khẳng định vai trò quan trọng của vùng đất cực Nam trong việc mở rộng, gìn giữ chủ quyền và thể hiện khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Anh/Chị có đồng tình với tác giả khi cho rằng “Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non”? Vì sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nêu quan điểm và lí giải.

Lời giải chi tiết

- Đồng ý với quan điểm của tác giả.

- Vì:

+ Mũi Cà Mau là vùng đất ngày nay vẫn đang được bồi đắp ⇒ vùng đất mới.

+ Không chỉ vậy, nơi đây còn có sự phong phú về thiên nhiên, cây cối, động vật.

+ Vùng đất tràn đầy nhựa sống.

Giải thích:

Từ "mầm đất tươi non" vừa gợi vùng đất mới được phù sa bồi tụ, vừa nhấn mạnh sức sống dồi dào của Mũi Cà Mau. Không chỉ mở rộng diện tích tự nhiên, nơi đây còn sở hữu thiên nhiên trù phú, đa dạng sinh học và có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, du lịch. Vì vậy, cách gọi của tác giả thể hiện sự trân trọng và niềm tự hào đối với vùng đất cực Nam của đất nước.

Câu 6

Thông điệp nào của đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Rút ra thông điệp từ nội dung văn bản và lí giải.

Lời giải chi tiết

Gợi ý: Cà Mau là vùng đất giàu có, tươi đẹp. Chúng ta cần phải biết khai thác và gìn giữ để vùng đất này ngày càng phát triển.

Giải thích:

Qua việc ca ngợi vẻ đẹp của Mũi Cà Mau và hình ảnh rừng đước kiên cường bám đất, đoạn thơ nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng những giá trị thiên nhiên của vùng đất trù phú Mũi Cà Mau.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close