Đọc hiểu Trưa hè (Bàng Bá Lân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: TRƯA HÈ (Bàng Bá Lân) Dưới gốc đa già, trong vũng bóng, Nằm mát, đàn trâu ngẫm nghĩ nhai. Ve ve rung cánh, ruồi say nắng; Gà gáy trong thôn những tiếng dài.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

TRƯA HÈ

Bàng Bá Lân

Dưới gốc đa già, trong vũng bóng,

Nằm mát, đàn trâu ngẫm nghĩ nhai.

Ve ve rung cánh, ruồi say nắng;

Gà gáy trong thôn những tiếng dài.

 

Trời lơ cao vút không buông gió;

Đồng cỏ cào phô cánh lượt hồng,

Êm đềm sóng lụa trôi trên lúa;

Nhạc ngựa đường xa rắc tiếng đồng.

 

Quán cũ nằm lười trong sóng nắng,

Bà hàng thưa khách ngủ thiu thiu

Nghe mồ hôi chảy đầm như tắm…

Đứng lặng trong mây một cánh diều.

 

Cành thưa, nắng tưới, chim không đứng;

Quả chín bâng khuâng rụng trước hè.

Vài cô về chợ buông quang thúng

Sửa lại vành khăn dưới bóng tre.

 

Thời gian dừng bước trên đồng vắng;

Lá ngập ngừng sa nhẹ lướt ao.

Như mơ đường khói lên trời nắng;

Trường học làng kia tiếng trống vào.

(Hoài Thanh, Hoài Chân, Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, 2009)

Câu 1

Xác định thể thơ được sử dụng trong văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số chữ trong mỗi dòng thơ và quan sát sự lặp lại

Lời giải chi tiết

Thể thơ: bảy chữ

Giải thích:

Các dòng như “Dưới gốc đa già, trong vũng bóng”, “Nằm mát, đàn trâu ngẫm nghĩ nhai” và các câu thơ còn lại đều có 7 chữ.

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 2

Tìm những từ ngữ, hình ảnh nào là tín hiệu đặc trưng của mùa hè?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bài, xác định những chi tiết gợi đặc trưng mùa hè (âm thanh, ánh sáng, hoạt động).

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ, hình ảnh là tín hiệu đặc trưng của mùa hè: Ve ve rung cánh (tiếng ve), Đồng cỏ cào phô, mồ hôi chảy đầm như tắm, cánh diều, Quả chín, bóng tre, trời nắng.

Giải thích:

Các chi tiết như “ve ve rung cánh”, “trời nắng”, “mồ hôi chảy”, “cánh diều”, “quả chín”, “bóng tre” (các khổ thơ) đều là dấu hiệu quen thuộc của mùa hè

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong dòng thơ “Nằm mát, đàn trâu ngẫm nghĩ nhai” và nêu tác dụng.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ bằng cách xem có đảo trật tự từ hay gán đặc điểm con người cho sự vật không, nêu tác dụng về hình ảnh và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Đảo ngữ: cụm từ “nằm mát” được đảo lên đầu câu. Tác dụng: nhấn mạnh hành động của đàn trâu, nằm mát trong những buổi trưa hè nóng.

- Biện pháp tu từ nhân hoá: “đàn trâu ngẫm nghĩ”

- Tác dụng:

+ Làm cho loài trâu trở nên gần gũi với con người, có hành động suy nghĩ như những người bạn gần gũi, thân thiết của con người.

+ Giúp tác giả miêu tả sự vắng vẻ của trưa hè, thể hiện tình yêu thiên nhiên, tình cảm của tác giả với quê hương

Giải thích:

Cụm “nằm mát” được đưa lên đầu câu: đảo ngữ, nhấn mạnh trạng thái nghỉ ngơi.

“Đàn trâu ngẫm nghĩ” là nhân hóa, khiến con vật có suy nghĩ như con người, làm cảnh vật trở nên gần gũi, sinh động và gợi sự yên ả của trưa hè.

Mở rộng

- Đảo ngữ là biện pháp tu từ được tạo ra bằng cách thay đổi vị trí thông thường của các từ ngữ trong câu nhằm nhấn mạnh đặc điểm (màu sắc, đường nét,…), hoạt động, trạng thái của sự vật, hiện tượng, gợi ấn tượng rõ hơn hoặc bộc lộ cảm xúc của người viết (người nói)

- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Link tham khảo:

Biện pháp tu từ nhân hoá

Đảo ngữ là gì? Tác dụng của đảo ngữ

Câu 4

Qua những hình ảnh được miêu tả trong bài thơ, em hãy nhận xét về bức tranh trưa hè tại miền quê của tác giả.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào các hình ảnh trong toàn bài để nhận xét chung về không gian, âm thanh, nhịp điệu. Khái quát thành đặc điểm nổi bật của bức tranh.

Lời giải chi tiết

Nhận xét về bức tranh trưa hè tại miền quê của tác giả:

- Bức tranh trưa hè được miêu tả qua những hình ảnh đặc trưng của mùa hè. Những hình ảnh mộc mạc, giản dị ấy đã gợi nên một không gian vắng vẻ, yên tĩnh, ngưng đọng. Người đọc cảm nhận/ tìm thấy nét thân thương như hình ảnh của quê hương mình trong bức tranh trưa hè đó.

- Bức tranh trưa hè yên bình, mang đậm hồn quê Bắc Bộ đã cho thấy tài năng, tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, và cả tình yêu của nhà thơ dành quê hương của mình.

Giải thích:

Các chi tiết như “trời không buông gió”, “quán cũ nằm lười”, “bà hàng ngủ thiu thiu” (khổ 2, 3) gợi không gian tĩnh lặng, vắng vẻ.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Qua văn bản trên, tác giả muốn gửi gắm tới chúng ta những thông điệp nào trong cuộc sống?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung bài thơ, rút ra thông điệp về tình cảm và thái độ sống.

Lời giải chi tiết

Qua văn bản trên, tác giả muốn gửi gắm tới chúng ta những thông điệp trong cuộc sống:

- Chúng ta luôn yêu quý những cảnh đẹp bình dị của quê hương, đất nước.

- Mỗi người hãy biết ơn, trân trọng sự vất vả, tần tảo của những người bà, người mẹ nói riêng và những con người lao động chân chất thôn quê nói chung.

- Mỗi người cần có sự gắn bó, có tình yêu với thiên nhiên, quê hương, đất nước.

- Để giữ được nét văn hóa của làng quê, mỗi người hãy có ý thức bảo tồn và phát triển vẻ đẹp của quê hương, đất nước trước làn sóng xâm nhập của văn hóa nước ngoài.

Giải thích:

Bài thơ miêu tả vẻ đẹp bình dị của làng quê (toàn bài), qua đó khơi gợi tình yêu thiên nhiên, quê hương. Đồng thời nhắc nhở con người biết trân trọng cuộc sống giản dị và giữ gìn những giá trị truyền thống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close