Đọc hiểu Đất nước (Nguyễn Đình Thi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Sáng mát trong như sáng năm xưa Gió thổi mùa thu hương cốm mới Tôi nhớ những ngày thu đã xa Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội Những phố dài xao xác hơi may Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ những ngày thu đã xa

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Những phố dài xao xác hơi may

Người ra đi đầu không ngoảnh lại

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.

 

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha!

 

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa

 

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về!

(Đất nước, Nguyễn Đình Thi, Tuyển tập Nguyễn Đình Thi (tập 3), NXB Văn học, 1997).

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình: Nhân vật "tôi".

Giải thích:

Trong đoạn thơ, chủ thể trữ tình xưng "tôi", trực tiếp bộc lộ cảm xúc, hồi tưởng về mùa thu Hà Nội xưa và niềm vui, niềm tự hào trước mùa thu của đất nước độc lập.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Liệt kê những hình ảnh thiên nhiên xuất hiện trong khổ thơ thứ 2.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ thứ hai và tìm những từ ngữ chỉ cảnh vật, thiên nhiên.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh thiên nhiên trong khổ thơ thứ hai: gió; núi đồi; rừng tre; trời thu.

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh thiên nhiên được tác giả lựa chọn để khắc họa vẻ đẹp tươi mới, tràn đầy sức sống của mùa thu sau Cách mạng.

Câu 3

Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ:

“Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định các biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn thơ, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc của đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ:

+ Điệp ngữ: "đây là của chúng ta", "Những".

+ Liệt kê: "trời xanh", "núi rừng", "cánh đồng", "ngả đường", "dòng sông".

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp rộng lớn, giàu có của thiên nhiên và đất nước Việt Nam.

+ Khẳng định niềm tự hào, niềm vui làm chủ đất nước của nhân dân sau khi giành được độc lập.

+ Tạo giọng điệu mạnh mẽ, hào hùng, làm tăng sức biểu cảm cho đoạn thơ.

Giải thích:

Điệp ngữ và phép liệt kê được sử dụng để mở rộng không gian nghệ thuật, làm nổi bật hình ảnh đất nước tươi đẹp, trù phú. Đồng thời, cách diễn đạt "đây là của chúng ta" thể hiện niềm tự hào, ý thức làm chủ và tình yêu tha thiết đối với quê hương, đất nước.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 4

Nhận xét giọng điệu của đoạn thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu và cảm xúc của đoạn thơ để nhận xét giọng điệu.

Lời giải chi tiết

Đoạn thơ có giọng điệu:

- Thiết tha, sâu lắng khi hồi tưởng về mùa thu Hà Nội.

- Vui tươi, phấn khởi, hào hùng và đầy tự hào khi nói về mùa thu của đất nước độc lập.

Giải thích:

Ở những khổ thơ đầu, giọng thơ nhẹ nhàng, da diết gợi nỗi nhớ về mùa thu Hà Nội và người ra đi. Đến các khổ thơ sau, giọng thơ chuyển sang mạnh mẽ, sôi nổi, thể hiện niềm vui, niềm tự hào trước vẻ đẹp của đất nước và sức sống của dân tộc trong thời đại mới.

Mở rộng

Giọng điệu dùng để chỉ phong cách biểu đạt cảm xúc của nhân vật hoặc tác giả.

Xem thêm tại: Khái niệm giọng điệu

Câu 5

Câu thơ “Những buổi ngày xưa vọng nói về!” gửi gắm tới chúng ta thông điệp gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định ý nghĩa của câu thơ trong mạch cảm xúc của đoạn thơ, từ đó rút ra thông điệp.

Lời giải chi tiết

Câu thơ "Những buổi ngày xưa vọng nói về!" gửi gắm thông điệp rằng mỗi thế hệ hôm nay cần luôn ghi nhớ lịch sử, biết ơn những người đã hi sinh để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc; đồng thời cần tiếp nối truyền thống yêu nước của cha ông ta.

Giải thích:

Hình ảnh "những buổi ngày xưa vọng nói về" gợi tiếng gọi của lịch sử, của truyền thống dân tộc vẫn luôn vang vọng đến hôm nay. Qua đó, tác giả nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng quá khứ, biết ơn các thế hệ đi trước và có trách nhiệm tiếp nối, xây dựng đất nước.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close