Đọc hiểu Tạ (Phùng Quán) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Biện pháp nhân hóa: (ngọn cỏ) long lanh nước mắt; (lá cây) mặn chát gian lao!

Giải thích:

“Ngọn cỏ long lanh nước mắt”, “lá cây mặn chát gian lao”: sự vật có cảm xúc như con người

=> Biện pháp nhân hóa làm tăng tính biểu cảm, gợi nỗi đau chiến tranh.

- Việc đưa yếu tố tự sự vào thơ trữ tình trong bài "Ngày ra trận" tạo ra một sức mạnh cảm xúc sâu sắc, làm cho thơ trở nên gần gũi và giàu sức gợi.

- Các yếu tố tự sự trong bài thơ thể hiện câu chuyện về một người lính trở về từ cuộc chiến, nhưng không chỉ kể lại những biến cố lịch sử mà còn làm sống dậy những cảm xúc cá nhân, những kỷ niệm sâu sắc về gia đình, quê hương và cuộc sống.

- Những đoạn tự sự giúp làm rõ quá trình trưởng thành của nhân vật "Con", từ lúc sinh ra trong gian khó đến khi trở thành người chiến sĩ dũng cảm, mang trong mình lòng biết ơn sâu sắc

Giải thích:

Yếu tố tự sự kể lại hành trình từ lúc sinh ra - trưởng thành - chiến đấu giúp bài thơ cụ thể, chân thực hơn, làm nổi bật lòng biết ơn và quá trình trưởng thành của nhân vật trữ tình

Dấu ba chấm làm giảm nhịp điệu câu văn, nhấn mạnh sự biết ơn của nhân vật trữ tình

Giải thích:

Dấu “…” tạo khoảng lặng, làm chậm nhịp thơ => nhấn mạnh cảm xúc biết ơn sâu sắc, dâng trào nhưng nghẹn ngào của nhân vật trữ tình.

Trách nhiệm của HS đối với quê hương, nguồn cội:

- Nỗ lực học tập, trau dồi bản thân, rèn luyện đạo đức, sống có ước mơ, hoài bão, mục tiêu và cố gắng vươn lên.

- Tích cực tham gia vào các hoạt động công ích, các hoạt động tình nguyện, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ người khác.

- Sống có tinh thần tập thể, đi theo cái hay, cái đúng, bỏ qua cái tôi vì lợi ích chung của cộng đồng.

Giải thích:

Đoạn thơ nhấn mạnh lòng biết ơn nguồn cội, vì vậy cần biết trân trọng quê hương, gia đình, nỗ lực học tập, sống có ích để góp phần xây dựng quê hương

Chi tiết ở trong đoạn thơ đầu thể hiện thái độ thành kính của chủ thể trữ tình sau cuộc trường chinh ba mươi năm trở về: Quỳ rạp trán xuống đất làng/ Con tạ/ Quỳ rạp trán xuống đất làng con tạ/…

Giải thích:

Hình ảnh "quỳ rạp trán xuống đất làng" là hành động thể hiện sự thành kính, biết ơn sâu sắc của người con đối với quê hương, nơi đã nuôi dưỡng mình và ghi dấu biết bao sự hi sinh của các thế hệ đi trước.

Biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong đoạn thơ: Con tạ..., Tạ...

- Tác dụng: 

+ Nhấn mạnh lòng biết ơn chân thành của chủ thể trữ tình đối với trời đất, bà mụ… để con được ra đời bình yên, khỏe mạnh.

+ Làm tăng sức gợi hình, biểu cảm; giúp đoạn thơ thêm sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn.

Giải thích:

Việc lặp lại cấu trúc "Con tạ" nhiều lần đã tạo nên âm hưởng trang trọng, dồn nén cảm xúc, thể hiện lòng tri ân tha thiết của người con đối với quê hương, gia đình và những điều bình dị đã góp phần làm nên cuộc đời mình.

- Khẳng định những gian khổ, mất mát, hi sinh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc trường chinh giữ nước.

- Tác giả bày tỏ sự trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập.

Giải thích:

Hình ảnh "ngọn cỏ", "lá cây" được nhân hóa đã gợi lên một quê hương mà từng tấc đất, từng cảnh vật đều lưu giữ dấu tích của chiến tranh và sự hi sinh. Điều đó làm nổi bật giá trị thiêng liêng của độc lập, hòa bình.

Điểm tương đồng về ý nghĩa giữa hai ngữ liệu:

- Tình yêu và lòng biết ơn sâu sắc của chủ thể trữ tình đối với quê hương, Tổ quốc.

- Sự gắn bó máu thịt giữa mỗi cá nhân và Tổ quốc.

Giải thích:

Nếu Phùng Quán bày tỏ lòng biết ơn đối với quê hương đã thấm máu bao anh hùng liệt sĩ thì Chế Lan Viên khẳng định Tổ quốc thân thiết như chính những người ruột thịt. Cả hai đều ca ngợi tình yêu nước và ý thức gắn bó, biết ơn cội nguồn.