Đọc hiểu Chiều thu (Nguyễn Bính) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- Hình ảnh cảnh sắc thiên nhiên: Trời xanh, hoa thiên lí, con cò, gió đuổi nhau, trái na, đàn kiến …

- Thiên nhiên gần gũi, gắn bó với con người. Cảnh làng quê bình lặng, yên ả, trong veo.

Giải thích:

Các từ ngữ như “trời xanh, hồ, hoa thiên lí, con cò, gió, góc vườn, mo cau, trái na, đàn kiến” đều là những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc của làng quê. 

- BPTT:

+ Nhân hóa: lúa - ngậm, lá - vươn, chim - mách lẻo.

+ Liệt kê các động từ hoạt động, trạng thái: trổ, ngậm, vươn….

- Tác dụng:

+ Biện pháp tu từ nhân hóa thể hiện vẻ đẹp của những cây lúa vào thời kỳ trổ bông xanh tốt , tràn đầy sức sống và âm thanh bình yên của làng quê.

+ Phép liệt kê miêu tả thời kì sinh trưởng, phát triển vô cùng mạnh mẽ của cây lúa

+ Các phép tu từ làm câu văn thêm sinh động, tăng giá trị gợi hình, biểu cảm cao.

=> Bức tranh thiên nhiên mùa thu: mộc mạc, gần gũi, có sự vận động, đầy sức sống

Giải thích:

Các từ "ngậm", "vươn", "mách lẻo" là phép nhân hóa, khiến cây lúa, lá cây, tiếng chim mang dáng vẻ và hoạt động như con người. Nhờ đó, bức tranh mùa thu trở nên sinh động, giàu sức sống, đồng thời thể hiện sự quan sát tinh tế và tình yêu thiên nhiên của tác giả. 

Thể hiện tình yêu thương của nhân vật trữ tình qua việc cặm cụi làm đèn trung thu cho con.

Giải thích:

Các từ ngữ "cặm cụi", "ngồi bẻ đèn sao", "phất giấy vàng" khắc họa hình ảnh người cha tỉ mỉ, chăm chút làm đèn cho con trong những ngày phép. Điều đó thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm và trách nhiệm của người cha dành cho con. 

- Tác giả cảm nhận chiều thu bằng thị giác, khứu giác, thính giác

- Nếu chỉ dùng thị giác để quan sát thiên nhiên thì nhà thơ không thể cảm nhận được hết vẻ đẹp của cảnh sắc chiều thu. Vì chỉ có thể cảm nhận bằng tất cả các giác quan ta mới thấy được trọn vẹn những điều thú vị, những vẻ đẹp của thiên nhiên quanh ta.

Giải thích:

Nhà thơ cảm nhận chiều thu bằng thị giác (trời xanh, trái na, cây hồng...), khứu giác (mùi hoa thiên lí) và thính giác (câu hát, tiếng chim). Chỉ dùng thị giác sẽ không thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của chiều thu vì thiên nhiên không chỉ có hình ảnh mà còn có âm thanh, hương thơm và những rung cảm, tạo nên vẻ đẹp đầy đủ và sống động. 

Hai câu thơ:

“Tiếng chim mách lẻo cây hồng chín,

Điểm nhạt da trời những chấm son”

Vẽ ra trước mắt người đọc một khung cảnh làng quê yên bình, tươi vui với âm thanh tiếng chim, hình ảnh những trái hồng cũng chuyển màu như điểm xuyết trên nền trời xanh những chấm son.. Từ "mách lẻo" được sử dụng khá độc đáo nhằm diễn đạt tiếng chim ríu rít báo hiệu mùa quả chín. Đặc biệt hơn từ điểm nhìn gần, nhà thơ liên tưởng những quả hồng chín như nốt nhấn cho không gian mùa thu thêm rực rỡ, tươi tắn.

Giải thích:

- “Tiếng chim mách lẻo”: từ “mách lẻo” vốn dùng để chỉ hành động của con người, được dùng cho tiếng chim → nhân hóa, làm tiếng chim trở nên gần gũi, có hồn.

- “Cây hồng chín”: gợi thời điểm mùa thu, khi những quả hồng bắt đầu chín đỏ.

- “Những chấm son”: những quả hồng đỏ được hình dung như những chấm màu son điểm xuyết trên nền “da trời” xanh nhạt.

⇒ Thiên nhiên hiện lên vừa có âm thanh, vừa có màu sắc, tạo nên một bức tranh thu giàu sức sống.

Gợi ý: Điều khiến em ấn tượng nhất là hình ảnh người cha cặm cụi làm chiếc đèn sao cho con qua hai câu thơ:

“Chiều con, cặm cụi đôi ngày phép,

Ngồi bẻ đèn sao, phất giấy vàng.”

Bởi hình ảnh ấy thể hiện tình yêu thương con sâu sắc, sự quan tâm và hi sinh thầm lặng của người cha. Giữa bức tranh chiều thu với những cảnh vật bình dị của làng quê, hình ảnh người cha hiện lên thật gần gũi và ấm áp. Chỉ bằng những hành động nhỏ bé như “bẻ đèn sao”, “phất giấy vàng”, nhà thơ đã làm nổi bật tình cảm gia đình thiêng liêng. Qua đó, em càng biết trân trọng những khoảnh khắc bình dị và tình yêu thương mà cha mẹ dành cho mình.

Giải thích:

Chi tiết “cặm cụi” cho thấy sự tỉ mỉ, chăm chút của người cha. Đặc biệt, người cha chỉ có “đôi ngày phép” nhưng vẫn dành thời gian làm đồ chơi cho con. Điều đó cho thấy dù thời gian bên con không nhiều, cha vẫn luôn dành cho con những điều yêu thương nhất. Hình ảnh ấy khiến bức tranh mùa thu không chỉ đẹp bởi cảnh sắc thiên nhiên mà còn đẹp bởi hơi ấm của tình phụ tử.