Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9

Đọc hiểu Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Bác Dương thôi đã thôi rồi, Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Bác Dương thôi đã thôi rồi,

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước,

Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau;

Kính yêu từ trước đến sau,

Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời?

Cũng có lúc chơi nơi dặm khách,

Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo;

Có khi từng gác cheo leo,

Thú vui con hát lựa chiều cầm xoang.

Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp,

Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân.

Có khi bàn soạn câu văn,

Biết bao đông bích, điển phần trước sau.

(Khóc Dương Khuê - Nguyễn Khuyến)

Câu 1

Đoạn thơ trên được sáng tác theo thể thơ gì?

Phương pháp giải

- Đếm số tiếng trong từng dòng thơ (có dòng 7 tiếng, có dòng 6–8 tiếng).

- Quan sát cách sắp xếp các cặp câu thơ.

- Đối chiếu với đặc trưng các thể thơ dân tộc.

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Song thát lục bát

Giải thích:

Đoạn thơ có sự kết hợp các câu 7 tiếng với cặp lục bát (6–8) → đúng đặc trưng thể thơ song thất lục bát.

Mở rộng

- Thơ song thất lục bát là thể thơ gồm cặp song thất (bảy tiếng) và cặp lục bát (sáu – tám tiếng) luân phiên kế tiếp nhau trong toàn bài.

- Gieo vần: Tiếng cuối của dòng thất đầu tiên hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất tiếp theo (vần trắc). Tiếng cuối của dòng thất tiếp theo hiệp vần với tiếng cuối của dòng lục (vần bằng). Tiếng cuối của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát (vần bằng). Tiếng cuối của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất kế đó (vần bằng) và cứ thế tiếp tục.

- Ngắt nhịp: Hai dòng thất được ngắt nhịp lẻ, thường là 3/4; dòng lục và dòng bát ngắt nhịp linh hoạt hơn (dòng lục thường ngắt nhịp 2/2/2, dòng bát thường ngắt nhịp 2/2/2/2).

- Thanh điệu: Về thanh điệu, thanh bằng (B) - trắc (T) của các tiếng ở một số vị trí trong câu thơ là cố định

Link tham khảo: Thể thơ Song thất lục bát

Câu 2

Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ: “Bác Dương thôi đã thôi rồi”.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức đã học về các biện pháp tu từ (nói giảm, nói tránh)

- Xác định từ ngữ nói về cái chết trong câu thơ.

- Xem tác giả có gọi trực tiếp “chết” hay dùng cách nói khác.

- Liên hệ kiến thức về nói giảm, nói tránh.

Lời giải chi tiết

Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ “Bác Dương thôi đã thôi rồi”: nói giảm, nói tránh

Giải thích:

Tác giả không nói thẳng “Bác Dương đã chết” mà dùng cụm “thôi đã thôi rồi” → làm giảm đau xót, tránh trực diện mất mát → biện pháp nói giảm, nói tránh.

Mở rộng

- Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề hoặc tránh thô tục, thiếu lịch sự.

- Tác dụng của nói giảm, nói tránh: giúp cách diễn đạt của mỗi cá nhân được lịch sự, nhẹ nhàng bớt phần nào hơn.

Một số link tham khảo:

Nói giảm nói tránh là gì? Tác dụng của nói giảm nói tránh

Bài tập trắc nghiệm tìm hiểu biện pháp Nói giảm nói tránh

Câu 3

Nêu nghĩa của từ “xuân” trong câu thơ: “Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân”.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đặt từ “xuân” vào ngữ cảnh uống rượu, gặp gỡ bạn bè.

Xem từ được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển

Lời giải chi tiết

Nghĩa của từ “xuân” trong câu thơ “Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân” chỉ chất men say của rượu ngon, đồng thời cũng có nghĩa bóng chỉ sức sống dạt dào, tình cảm thắm thiết của bạn bè…

Giải thích:

“Xuân” không chỉ mùa xuân mà còn gợi men rượu ngon, đồng thời mang nghĩa bóng: sức sống, niềm vui, tình cảm bạn bè nồng hậu => phù hợp với không khí sum vầy trong đoạn thơ.

Mở rộng

- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.

Link tham khảo: Nghĩa của từ

Câu 4

Đoạn thơ trên cho anh/chị suy nghĩ gì về tình bạn của học sinh thời nay?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định nội dung chính của đoạn thơ: kỉ niệm, gắn bó, tri kỉ.

Liên hệ với tình bạn trong đời sống học sinh hiện nay

Nêu suy nghĩ của em:

- Thấy được tầm quan trọng, ý nghĩa của tình bạn…

- Bản thân phải làm gì để có tình bạn đẹp, có những người bạn tốt …

Lời giải chi tiết

Đoạn thơ trên gợi cho em nhiều suy nghĩ về tình bạn của học sinh thời nay. Tình bạn đẹp là khi biết gắn bó, sẻ chia và đồng hành cùng nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống. Học sinh chúng em có thể cùng nhau ôn bài, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn và giúp đỡ khi gặp khó khăn. Những giờ phút vui chơi, trò chuyện, hay những kỷ niệm tuổi học trò sẽ trở thành hành trang quý giá cho mai sau. Tuy nhiên, cũng cần tránh lối sống ích kỷ, ganh đua không lành mạnh làm rạn nứt tình bạn. Giữ gìn sự chân thành, tin tưởng và quan tâm lẫn nhau chính là cách để tình bạn học trò luôn bền đẹp.

Giải thích:

Đoạn thơ cho thấy tình bạn chân thành, bền chặt giữa Nguyễn Khuyến và Dương Khuê, từ đó nhắc học sinh hôm nay cần biết trân trọng, giữ gìn và sống chân thành trong tình bạn.