Đọc hiểu Câu hát (Nguyễn Trọng Hoàn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Câu hát ru, giai điệu quyện với lời
mẹ vẫn hát về áo nâu, mưa nắng
Cánh đồng toan lo, con đò đứng lặng
mẹ ru, thời con gái có ngủ đâu!
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CÂU HÁT
Kính tặng mẹ
Câu hát ru, giai điệu quyện với lời
mẹ vẫn hát về áo nâu, mưa nắng
Cánh đồng toan lo, con đò đứng lặng
mẹ ru, thời con gái có ngủ đâu!
Câu hát ru thời cắt cỏ chăn trâu
thời túm tụm vô tư mùa xuân ấy
Đêm hát chèo có người trai níu lại
thành tơ duyên trĩu xuống vai gầy.
Mẹ nuôi con câu hát cũng vơi đầy
những trái gió trở trời, những chiêm khê1 mùa lụt
Trên mái nhà bão bao lần xô giật
câu hát ru giông tố hoá bình yên.
Câu hát ru ngon giấc tuổi thơ con
lại thức dậy trong lời bà ru cháu
Câu hát ru một thời đau đáu
những sớm chiều bay lên...
(In trong tập thơ Phút rảnh rang sống chậm, Nguyễn Trọng Hoàn, NXB Hội Nhà văn, năm 2019, tr.167)
Chú thích:
- Nguyễn Trọng Hoàn quê ở tỉnh Hưng Yên, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Tên khai sinh của ông đồng thời là bút danh nghiên cứu phê bình văn học và sáng tác (thơ, văn, kịch bản phim). Ông từng đạt nhiều giải thưởng trong các cuộc thi sáng tác thơ.
- chiêm khê1: vụ chiêm bị hạn, không thuận lợi cho việc trồng lúa (Theo Từ điển tiếng Việt).
Câu 1
Xác định thể thơ của bài thơ trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng ở các dòng thơ và quan sát cách tổ chức câu thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Số tiếng ở các dòng thơ không bằng nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt và không tuân theo khuôn mẫu cố định của các thể thơ truyền thống
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Tìm những hình ảnh xuất hiện trong câu hát của mẹ ở khổ thơ thứ nhất.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ khổ thơ đầu, xác định các sự vật, hình ảnh được nhắc đến trong lời ru của mẹ.
Lời giải chi tiết
Những hình ảnh xuất hiện trong câu hát của mẹ: áo nâu, mưa nắng, cánh đồng, con đò.
Giải thích:
Các hình ảnh “áo nâu”, “mưa nắng”, “cánh đồng”, “con đò” đều là những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam và được gợi nên qua câu hát ru của mẹ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Phân tích nghĩa hình ảnh “bão”, “giông tố”, “bình yên” và liên hệ vai trò câu hát ru của mẹ.
Lời giải chi tiết
Ý nghĩa của hai dòng thơ:
- Hình ảnh “bão bao lần xô giật” gợi lên những khó khăn, thử thách của cuộc sống mà mẹ phải đối mặt
- Trong hoàn cảnh ấy, câu hát ru của mẹ có sức mạnh xoa dịu, chở che, khiến “giông tố hoá bình yên”, giúp con cảm thấy an toàn, vững lòng trước nghịch cảnh.
- Ca ngợi ý nghĩa lớn lao của lời mẹ ru và tình mẫu tử
Giải thích:
Hai dòng thơ khẳng định sức mạnh lớn lao của lời ru và tình yêu thương của mẹ. Hình ảnh “bão”, “giông tố” gợi những thiên tai, khó khăn trong cuộc sống, đồng thời tượng trưng cho những thử thách, nhọc nhằn mà mẹ và gia đình phải trải qua. Trong hoàn cảnh ấy, “câu hát ru” trở thành nguồn động viên, chở che và nâng đỡ tinh thần. Lời ru của mẹ giúp con cảm nhận được sự bình yên, tình yêu thương và niềm tin vào cuộc sống. Qua đó, tác giả ca ngợi vai trò to lớn của mẹ và giá trị lớn lao của lời ru trong việc nuôi dưỡng tâm hồn con người.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ điệp ngữ trong khổ thơ cuối.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Chỉ ra điệp ngữ được lặp lại, phân tích tác dụng: nhấn mạnh hình ảnh câu hát ru, gợi sự nối tiếp yêu thương qua các thế hệ và làm lời thơ giàu nhạc điệu, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Điệp ngữ: “Câu hát ru”
- Tác dụng:
+ Làm cho giọng thơ giàu nhạc điệu, tha thiết, sâu lắng
+ Nhấn mạnh vai trò, ý nghĩa sâu sắc của câu hát ru trong cuộc đời con: theo con từ tuổi thơ đến khi trưởng thành
+ Gợi sự bền bỉ, thiêng liêng của lời ru mẹ, thể hiện tình mẫu tử sâu nặng
Giải thích:
Việc điệp ngữ “Câu hát ru” đã tạo nên âm hưởng ngân nga, tha thiết như chính lời ru của mẹ. Đồng thời, cách lặp này nhấn mạnh sự hiện diện của câu hát ru trong cuộc đời mỗi con người: từ khi còn nhỏ được mẹ ru ngủ đến khi trưởng thành, rồi tiếp tục vang lên trong lời bà ru cháu. Qua đó, tác giả làm nổi bật sự trường tồn của tình mẫu tử và những giá trị truyền thống tốt đẹp được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Nêu thông điệp sâu sắc nhất từ bài thơ và những việc làm của em để thực hiện thông điệp đó.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Rút ra một thông điệp phù hợp từ bài thơ (yêu thương, biết ơn mẹ cha, trân trọng tình thân…).
Lời giải chi tiết
Bài thơ gửi gắm thông điệp về tình mẫu tử thiêng liêng, nhắc nhở mỗi con người cần biết yêu thương, biết ơn và trân trọng công lao, sự hi sinh của mẹ
- Những việc làm để thực hiện thông điệp:
+ Quan tâm, yêu thương, hiếu thảo với cha mẹ
+ Chăm ngoan, học tập tốt
+ Biết chia sẻ việc nhà, giúp đỡ cha mẹ trong khả năng của mình
+ Lắng nghe, thấu hiểu và thể hiện lòng biết ơn bằng những hành động cụ thể hằng ngày
…
Giải thích:
Bài thơ nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ - người đã hi sinh thầm lặng để nuôi dưỡng, chở che cho con trưởng thành. Tình yêu thương của mẹ là nguồn sức mạnh giúp con vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi người cần thể hiện lòng biết ơn bằng những hành động cụ thể như chăm ngoan, học tập tốt, lễ phép với cha mẹ, quan tâm và giúp đỡ cha mẹ trong công việc hằng ngày.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Trời trở lạnh con vẫn thường nhớ bố nhiều hơn
Bố đi làm xa còn chưa kịp mang theo áo ấm
Chiếc điện thoại cũ vẫn thường hay mất sóng
Thành phố ồn ào nghe câu được câu chăng.
Danh sách bình luận