Đọc hiểu Quê cát (Nguyễn Trọng Tạo) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Quê cát đựng một trời gió cát
Bãi lau thưa nhọn hoắt nắng hè
Nhà bạn nhỏ bên kia con đường đất
Mà muốn sang, tìm trước bóng cây che.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
QUÊ CÁT
Quê cát đựng một trời gió cát
Bãi lau thưa nhọn hoắt nắng hè
Nhà bạn nhỏ bên kia con đường đất
Mà muốn sang, tìm trước bóng cây che.
Quê cát những thân tre thắp lửa
Mỗi trưa hè đẩy cửa nhìn ra
Cây rơm nắng vàng hươm sắc lúa
Một vùng trưa chan chứa tiếng gà.
Quê cát những thân dừa cặm cụi
Như mẹ hiền sớm tối nuôi con
Chịu cát bỏng một đời thân mẹ
Vẫn quanh năm ngọt nước cho buồng non
Quê cát nắng từng cơn bỏng rát
Mà quân thù hòng cướp giọt nước trong
Chúng đâu hiểu từ trong lòng cát
Đạn bất ngờ thiêu chúng giữa tầng không.
Xác máy bay cùng hố bom tội lỗi
Cát cứ vùi như cát có bàn tay
Lớp trẻ chúng tôi lớn lên làm chiến sĩ
Cát quê hương thành chuyện kể đường dài…
(Nguyễn Trọng Tạo, Diễn Châu, 1969)
Câu 1
Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ và quan sát cách gieo vần, ngắt nhịp. Nếu số tiếng giữa các dòng không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt, không tuân theo khuôn mẫu cố định thì đó là thể thơ tự do.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: Tự do
Giải thích:
Các dòng thơ trong văn bản có số chữ không hoàn toàn đồng đều, cách ngắt nhịp linh hoạt, không bị ràng buộc bởi các quy tắc nên thuộc thể thơ tự do.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Chỉ ra những hình ảnh gợi về miền quê cát bình dị, thân thương của tác giả được nhắc đến trong hai khổ thơ đầu.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ hai khổ thơ đầu, tìm những hình ảnh thiên nhiên, cảnh vật và sinh hoạt đời thường gắn với quê hương được nhà thơ nhắc tới.
Lời giải chi tiết
Những hình ảnh gợi về miền quê cát bình dị, thân thương của tác giả:
- bãi lau nhọn hoắt
- đường đất
- thân tre thắp lửa
- cây rơm
- nắng vàng
- lúa vàng hươm
Giải thích:
Những hình ảnh quen thuộc của làng quê hiện lên mộc mạc, gần gũi, gợi một miền quê nghèo nhiều nắng gió nhưng đầm ấm và giàu sức sống.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Chú ý các từ ngữ miêu tả hoàn cảnh sống của quê hương và ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh trong câu thơ để hiểu nội dung tác giả muốn gửi gắm.
Lời giải chi tiết
- Vùng quê cát nắng cháy bỏng rát, người dân nơi đây vừa gánh chịu sự khắc nghiệt của thời tiết, vừa chịu sự đàn áp của giặc ngoại xâm.
- Hai câu thơ khắc họa những khó khăn, khổ cực của người dân quê cát, khơi gợi niềm cảm thông xót xa cho người đọc.
Giải thích:
Hình ảnh “nắng từng cơn bỏng rát” cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên, còn “quân thù hòng cướp giọt nước trong” nhấn mạnh sự tàn bạo của kẻ thù. Qua đó, tác giả làm nổi bật những gian khổ mà quê hương phải gánh chịu trong chiến tranh.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Phân tích tác dụng của việc lặp lại từ “quê cát” trong các khổ thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ được lặp lại nhiều lần trong bài thơ, sau đó phân tích tác dụng về nội dung và nghệ thuật của phép điệp.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp điệp cấu trúc : “Quê cát những…”
- Tác dụng
+ Nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng về một miền quê nhiều nắng gió, cằn cỗi mà bền bỉ kiên cường.
+ Tạo nhịp điệu cho bài thơ.
+ Qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng, tha thiết của tác giả.
Giải thích:
Từ “quê cát” được lặp lại ở đầu nhiều khổ thơ giúp hình ảnh quê hương trở thành trung tâm của cảm xúc. Mỗi lần xuất hiện, “quê cát” lại được khám phá ở một vẻ đẹp khác: bình dị, giàu sức sống, chịu thương chịu khó và anh dũng trong chiến đấu.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Từ văn bản, anh/chị có suy nghĩ gì về vai trò của quê hương đối với mỗi con người?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung văn bản, liên hệ với thực tế cuộc sống để nêu suy nghĩ về ý nghĩa, vai trò của quê hương đối với mỗi con người.
Lời giải chi tiết
- Quê hương là nơi ta sinh ra, là nơi gắn liền với những năm tháng ấu thơ tươi đẹp, nơi bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách của ta trong những thời khắc đầu đời.
- Quê hương là nơi có gia đình, có hàng xóm láng giềng, có hơi ấm của sự chở che, tình yêu thương.
- Quê hương là bến đỗ của con người sau những giông bão của cuộc đời.
Giải thích:
Qua bài thơ, quê hương không còn được định nghĩa là một vùng đất mà còn là nơi gắn với tuổi thơ, gia đình, truyền thống và cả những hi sinh trong chiến đấu. Vì vậy, quê hương có vai trò quan trọng trong việc hình thành tình cảm, nhân cách và lòng yêu nước của mỗi con người.
Mở rộng
Trong văn học Việt Nam, quê hương luôn là nguồn cảm hứng lớn. Bài thơ Quê hương thể hiện nỗi nhớ tha thiết về làng chài thân yêu; còn bài thơ Bếp lửa cho thấy quê hương hiện lên qua hình ảnh người bà và những kỉ niệm tuổi thơ sâu đậm. Những tác phẩm ấy đều khẳng định quê hương là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và là nơi để mỗi người luôn hướng về bằng tình yêu tha thiết.
Trên cánh đồng trải dài màu xanh
Nghe hân hoan tiếng đập cánh con chim hoạ mi bay theo hình dải lụa
Dường như đó là chiếc thắt lưng của nàng công chúa
Đêm qua vừa kịp đến làng
Danh sách bình luận