Đọc hiểu Truyện thơ Thạch Sanh | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Tóm tắt: Thạch Sanh vốn mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống lủi thủi trong túp lều dưới gốc đa và gia tài chỉ có lưỡi búa của cha để lại. Thấy Thạch Sanh khỏe, Lý Thông lân la kết nghĩa huynh đệ.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

(Tóm tắt: Thạch Sanh vốn mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống lủi thủi trong túp lều dưới gốc đa và gia tài chỉ có lưỡi búa của cha để lại. Thấy Thạch Sanh khỏe, Lý Thông lân la kết nghĩa huynh đệ. Thạch Sanh về sống với mẹ con Lý Thông. Trong vùng có một con chằn tinh hung dữ, mỗi năm người dân phải nộp một người cho nó ăn thịt. Tới phiên Lý Thông, hắn lừa Thạch Sanh đi nộp mạng thay mình. Thạch Sanh đi thay và giết được chằn tinh.)

Lý Thông là đứa hiểm sâu,

Dọa rằng: “Tội ấy chém đầu chẳng chơi,

Xà tinh ấy của vua nuôi,

Để làm báu nước sao ngươi giết xằng?”

Thạch Sanh nghe nói kinh hoàng,

Lạy anh cùng mẹ mở đường hiếu sinh(2).

Lý Thông rằng: “Muốn tốt lành,

Ngươi mau trốn thoát, điều đình(1) mặc ta.

Nếu không vạ đến cả nhà,

Bấy giờ thán hối lại là muộn thay!”.

Thạch Sanh từ tạ đi ngay,

Than thân trách phận chẳng may nhiều bề.

Lại tìm chốn cũ hàn khê(3),

Trước thăm mồ mả, sau về cội đa.

Cũng liều tuế nguyệt(4) phôi pha,

Chắc chi bĩ(5) thái(6) mà hòa(7) trông mong.

Đoạn này nói chuyện Lý Thông,

Đuổi người mà chiếm lấy công, hay gì?

Thạch Sanh từ bước ra đi,

Lý Thông liền đến kinh kì tâu vua.

Tâu rằng: “Buổi tối hôm qua,

Là phiên tôi phải đi ra miếu ngoài.

Thấy xà tinh muốn ra oai,

Tôi liền giở hết phép tài của tôi.

Nên nay đã chém nó rồi,

Hiện đầu còn ở tại nơi cửa nhà”.

         (Trích Thạch Sanh, truyện thơ Nôm khuyết danh, in trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 10, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, Tr.900-901)

Chú thích:

(1) Điều đình: nghĩa là thương lượng hoặc giải quyết vấn đề thông qua trao đổi.

(2) Mở đường hiếu sinh: Cụm từ này liên quan đến đạo hiếu, tức là lòng hiếu thảo với cha mẹ và sự sống.

(3) Hàn khê: Nghĩa gốc của "hàn" là lạnh, "khê" là khe suối. Ở đây, nó gợi lên hình ảnh của sự tĩnh lặng, lạnh lẽo, cô quạnh, như dòng suối lạnh buồn bã.

(4) Tuế nguyệt: Nghĩa là năm tháng, chỉ thời gian trôi qua.

(5) Bĩ: nghĩa là khó khăn, gian truân, vận xui.

(6) Thái: nghĩa là an lạc, thịnh vượng, vận may.

(7) Hòa: ở đây có thể hiểu là sự cân bằng, điều hòa, trạng thái bình an

         (Trích Thạch Sanh, truyện thơ Nôm khuyết danh, in trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 10, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, Tr.900-901)

Câu 1

Xác định nhân vật chính được khắc họa trong đoạn trích?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc và xác định nhân vật chính

Lời giải chi tiết

Nhân vật chính trong đoạn trích: Lý Thông.

Giải thích:

Lý Thông đóng vai trò là nhân vật trung tâm dẫn dắt và điều khiển mạch truyện

Mở rộng

Truyện thơ Nôm là thể loại tự sự bằng thơ, được viết bằng chữ Nôm; hình thành vào khoảng thế kỉ XVI - XVII, phát triển mạnh và đạt được nhiều thành tựu to lớn ở cuối thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX. Ở giai đoạn đầu, một số truyện thơ Nôm được sáng tác bằng thể thơ Đường luật hoặc song thất lục bát; sau đó các tác giả chủ yếu sử dụng thể thơ lục bát.

Link tham khảo: Truyện thơ Nôm là gì? 

Câu 2

Tìm những lời dẫn trực tiếp có trong đoạn trích? 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về lời dẫn trực tiếp

Lời giải chi tiết

Các lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích:

+ “Tội ấy chém đầu chẳng chơi,

     Xà tinh ấy của vua nuôi,

     Để làm báu nước sao ngươi giết xằng?”

+ “Muốn tốt lành,

    Ngươi mau trốn thoát, điều đình mặc ta. 

    Nếu không vạ đến cả nhà,

    Bấy giờ thán hối lại là muộn thay!”

+ “Buổi tối hôm qua,

    Là phiên tôi phải đi ra miếu ngoài.

    Thấy xà tinh muốn ra oai,

   Tôi liền giở hết phép tài của tôi.

    Nên nay đã chém nó rồi, 

    Hiện đầu còn ở tại nơi cửa nhà”.

Giải thích:

Trong đoạn trích, ba đoạn thoại trên chính là lời nói nguyên văn của nhân vật Lý Thông khi thuyết phục Thạch Sanh bỏ trốn và khi dối trá tâu bày trước nhà vua để cướp công trạng.

Mở rộng

Truyện thơ Nôm là thể loại tự sự bằng thơ, được viết bằng chữ Nôm; hình thành vào khoảng thế kỉ XVI - XVII, phát triển mạnh và đạt được nhiều thành tựu to lớn ở cuối thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX. Ở giai đoạn đầu, một số truyện thơ Nôm được sáng tác bằng thể thơ Đường luật hoặc song thất lục bát; sau đó các tác giả chủ yếu sử dụng thể thơ lục bát.

Link tham khảo: Truyện thơ Nôm là gì? 

Câu 3

Khái quát chủ đề của đoạn trích?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra chủ đề

Lời giải chi tiết

- Đoạn trích ca ngợi bản tính thật thà, lương thiện của Thạch Sanh.

- Bày tỏ thái độ căm ghét đối với Lý Thông - một con người gian dối, bất nghĩa, có lòng dạ hiểm sâu.

Giải thích:

Đoạn trích phản ánh một thực trạng bất công trong xã hội cũ: kẻ gian ác, xảo quyệt ngồi mát ăn bát vàng, còn người lao động thật thà lại chịu thiệt thòi, cướp mất công lao.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề

Câu 4

Qua đoạn trích, em có nhận xét gì về con người Lý Thông?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý các chi tiết miêu tả Lý Thông

Lời giải chi tiết

- Lý Thông là một kẻ nham hiểm, độc ác.

- Là kẻ tham lam.

- Là kẻ giả nhân, giả nghĩa.

- Là một kẻ gian dối, mưu mô, xảo quyệt.

Giải thích:

Bản chất phản diện của Lý Thông được bộc lộ một cách toàn diện qua hành vi đổi trắng thay đen.

Mở rộng

Truyện thơ Nôm là thể loại tự sự bằng thơ, được viết bằng chữ Nôm; hình thành vào khoảng thế kỉ XVI - XVII, phát triển mạnh và đạt được nhiều thành tựu to lớn ở cuối thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX. Ở giai đoạn đầu, một số truyện thơ Nôm được sáng tác bằng thể thơ Đường luật hoặc song thất lục bát; sau đó các tác giả chủ yếu sử dụng thể thơ lục bát.

Link tham khảo: Truyện thơ Nôm là gì? 

Câu 5

Em hãy rút ra bài học cho bản thân sau khi đọc đoạn trích trên?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra bài học phù hợp

Lời giải chi tiết

-  Cần phải sống trung thực, ngay thẳng.

-  Không nên gian dối, bất nghĩa.

Giải thích:

Từ bài học mang tính răn đe của nhân vật Lý Thông, chúng ta nhận ra rằng việc xây dựng cuộc sống và danh vọng dựa trên sự lừa dối, cướp đoạt công lao của người khác là lối sống hèn hạ, không bền vững. Ngược lại, lối sống ngay thẳng, thật thà dù trước mắt có thể phải chịu thiệt thòi, trắc trở nhưng sẽ giữ cho tâm hồn được thanh thản và luôn nhận được sự trân trọng.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

Xác định ngôi kể trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào dấu hiệu từ người kể chuyện để xác định ngôi kể.

Lời giải chi tiết

Ngôi kể thứ ba

Giải thích:

Người kể chuyện trong đoạn trích chọn cách giấu mình, không trực tiếp xưng "tôi" hay tham gia vào cốt truyện mà đứng ở vị trí ẩn danh để quan sát

Mở rộng

Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Câu 7

Nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ sau:

“Đoạn này nói chuyện Lý Thông,

Đuổi người mà chiếm lấy công, hay gì?”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nhận diện và phân tích giá trị biểu đạt của câu hỏi tu từ.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Câu hỏi tu từ

- Tác dụng:Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ là câu hỏi tu từ:

Đuổi người mà chiếm lấy công, hay gì?

- Tác dụng: Câu hỏi tu từ để khẳng định hành động đuổi Thạch Sanh đi của Lí Thông là không " Hay" - Tức không tốt đẹp. Hành động này cho thấy bản chất mưu mô và tham lam của Lí Thông. Qua đây tác giả dân gian muốn thể hiện thái độ không đồng tình cũng như lên án, phê phán hành động bất nhân của Lí Thông.

Giải thích:

Câu hỏi này biến người kể chuyện thành người đại diện cho công lí và đạo đức của nhân dân, đứng ra chất vấn trực tiếp hành vi đổi trắng thay đen của kẻ phản diện.

Mở rộng

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close