Đọc hiểu Mùa xuân (Bình Nguyên Trang) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Trên cánh đồng trải dài màu xanh Nghe hân hoan tiếng đập cánh con chim hoạ mi bay theo hình dải lụa Dường như đó là chiếc thắt lưng của nàng công chúa Đêm qua vừa kịp đến làng

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

MÙA XUÂN

- Bình Nguyên Trang(*) -

Trên cánh đồng trải dài màu xanh

Nghe hân hoan tiếng đập cánh con chim hoạ mi bay theo hình dải lụa

Dường như đó là chiếc thắt lưng của nàng công chúa

Đêm qua vừa kịp đến làng

Mùa xuân bất ngờ sang từ một búp bàng

Như con mắt thức dậy sau ngàn ngày chờ đợi

Lạ lùng gió cứ nồng nàn tràn tới

Dường như đầy ắp cánh đồng ....

Nghe trong lòng như có một quả chuông

Năm giờ sáng chợt ngân lên kỳ diệu

Trước sân nhà hoa đào hồng như má người say rượu

Còn chú mèo lười đi từ bếp ra sân

Bao mơ ước trở về trên đôi cánh mùa xuân

Trong giây lát mẹ dường như trẻ lại

Khi mẹ đứng trước thềm nhà gió thổi tung mái tóc

Em quàng chiếc khăn ngày bắt đầu đi học

Ngồi nói chuyện với chú mèo

Mùa xuân về bao mới mẻ mang theo

Sau cơn mưa mặt đất có phép màu

Nắng bừng sáng trong khu vườn lạnh lẽo

Và tiếng cười đang ở lại trong ngôi nhà, trong nồi bánh đang reo ......

(Bình Nguyên Trang, “Bài hát ngày trở về”, NXB Văn học, 2024)

* Chú thích:

(*) Tác giả Bình Nguyên Trang tên thật là Vũ Thị Quỳnh Trang, sinh ngày 17/5/1977, quê ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Chị tốt nghiệp Học viện Báo chí và Tuyên truyền Hà Nội, hiện đang làm việc tại chuyên đề Văn nghệ công an của báo Công an nhân dân. Chị là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 2013.

Thơ Bình Nguyên Trang ý vị, đậm chất nữ tính, giàu nội tâm, đôi khi man mác nỗi u hoài xa vắng. Chị khá nhạy cảm và tinh tế với những cung bậc cảm xúc sâu sắc mà không buồn đau vô vọng; sống chân thành, viết chân thành. Thơ như chính con người chị, tinh khôi mà da diết nỗi đời, nỗi người.

Câu 1

Em hãy cho biết cảm hứng chủ đạo của bài thơ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ bài thơ, chú ý các từ ngữ biểu cảm và mạch chuyển biến của hình ảnh thiên nhiên, con người để khái quát lên trạng thái cảm xúc bao trùm.

Lời giải chi tiết

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là vẻ đẹp tươi mới, sự sống động và hy vọng của mùa xuân. Qua đó, tác giả gửi gắm niềm tin vào sức sống mãnh liệt của thiên nhiên và cảm xúc tràn đầy yêu đời khi mọi thứ bừng tỉnh sau những khoảng thời gian u tối.

Giải thích:

Cảm hứng này xuyên suốt tác phẩm, được khơi gợi từ những biến chuyển tinh tế của ngoại cảnh lan tỏa vào thế giới nội tâm của con người.

Mở rộng

- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra

- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:

+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm

+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

Link tham khảo:

Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm và cách xác định

Cảm hứng chủ đạo trong thơ

Câu 2

Trong bài thơ, thiên nhiên trong khoảnh khắc mùa xuân sang được tác giả cảm nhận qua những chi tiết, hình ảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Rà soát văn bản để tìm kiếm, liệt kê các danh từ, tính từ chỉ cảnh vật, màu sắc, âm thanh và hiện tượng thời tiết gắn liền với sự xuất hiện của mùa xuân.

Lời giải chi tiết

Thiên nhiên trong khoảnh khắc mùa xuân sang được tác giả cảm nhận qua các hình ảnh, chi tiết: “cánh đồng xanh”, “tiếng đập cánh", dáng bay của chim hoạ mi, “một búp bàng”, “làn gió nồng nàn thổi tới"...

Giải thích:

Bằng sự kết hợp giữa thị giác, thính giác và xúc giác, tác giả đã vẽ nên một bức tranh xuân sống động. Thiên nhiên không tĩnh lặng mà đang chuyển động, cựa quậy, tràn đầy hương sắc và nhựa sống.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Phân tích hiệu quả của phép tu từ so sánh trong hai dòng thơ sau:

“Nghe trong lòng như có một quả chuông

Năm giờ sáng chợt ngân lên kỳ diệu"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích giá trị biểu đạt (nội dung) và giá trị biểu cảm (nghệ thuật) của phép tu từ này.

Lời giải chi tiết

Hiệu quả phép so sánh:

- Tạo cách diễn đạt thú vị, sinh động, giàu hình ảnh.

- Gợi cảm xúc trong lòng nhân vật trữ tình: đang ngân lên nhiều giai điệu, cung bậc cảm xúc (như một quả chuông ngân): vừa hân hoan, hạnh phúc, vừa xao xuyến, rộn ràng khi mùa xuân về.

Giải thích:

Mùa xuân không chỉ thay áo cho đất trời, mà quan trọng hơn, nó đã đánh thức, khơi dậy những thanh âm hạnh phúc nhất bên trong mỗi con người.

Mở rộng

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Theo em, vì sao tác giả lại thấy: "Sau cơn mưa mặt đất có phép màu"?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liên hệ ý nghĩa thực tế của những cơn mưa xuân đối với cây cối, kết hợp với các câu thơ tiếp theo để cắt nghĩa từ "phép màu".

Lời giải chi tiết

Tác giả cảm nhận “Sau cơn mưa mặt đất có phép màu” bởi sau những cơn mưa rào, thiên nhiên như được tẩy sạch bụi bẩn, đổi mới sắc màu. Cảnh vật trở nên trong lành, rạng rỡ hơn, như thể cơn mưa mang đến một “phép màu” kỳ diệu, biến đổi cảnh vật thành một bức tranh sống động của mùa xuân.

Giải thích:

"Phép màu" không phải là một điều hoang đường, mà chính là sức sống nội sinh mạnh mẽ của tự nhiên và tình yêu thương gia đình. Mưa xuân chính là chất xúc tác để "phép màu" đoàn viên ấy được hiển hiện một cách trọn vẹn nhất.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Kết thúc bài thơ là hình ảnh “nồi bánh đang reo” gợi chúng ta nghĩ về không gian ấm áp của ngày Tết Nguyên đán. Ngày Tết cổ truyền ấy gợi cho em những cảm xúc gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nêu rõ các trạng thái cảm xúc (ấm áp, háo hức, trân trọng...) và giải thích ngắn gọn lý do vì sao có cảm xúc đó.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “nồi bánh đang reo” gợi nhớ đến không khí ấm áp, sum vầy của ngày Tết cổ truyền. Đối với em, ngày Tết là khoảng thời gian quây quần bên gia đình, nơi mà tình thân được chia sẻ qua từng tiếng cười, từng câu chuyện ấm lòng. Đó là lúc mà mọi lo toan, mệt mỏi của cuộc sống thường nhật được nhường chỗ cho niềm vui, cho sự hạnh phúc giản dị nhưng sâu sắc, khi mỗi người cảm nhận được tình yêu thương vô bờ bến từ những người thân yêu nhất.

Giải thích:

Tiếng "reo" của nồi bánh không đơn thuần là âm thanh vật lý của nước sôi, mà là tiếng reo vui của lòng người, là biểu tượng trọn vẹn nhất cho một mái ấm hạnh phúc, bình yên.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close