Đọc hiểu Mẹ và quả (Nguyễn Khoa Điềm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng
Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MẸ VÀ QUẢ
Nguyễn Khoa Điềm
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng
Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên
Còn những bí và bầu thì lớn xuống
Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn
Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.
Và chúng tôi một thứ quả trên đời
Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái
Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi
Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?
Chú thích:
- Tác giả Nguyễn Khoa Điềm: Thuộc thế hệ những nhà thơ trẻ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ của Nguyễn Khoa Điềm giàu chất suy tư, xúc cảm dồn nén, mang màu sắc chính luận.
- Bài thơ Mẹ và quả: Bài thơ in trong tập Thơ Nguyễn Khoa Điềm, tuyển tập 40 năm do tác giả chọn, NXB Văn học, Hà Nội, 2012).
Câu 1
Nêu thể thơ của văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Quan sát số tiếng ở mỗi dòng thơ và cách tổ chức các câu thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Số tiếng ở mỗi dòng thơ không đều nhau, cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
Nhân vật trữ tình là người con (tác giả xưng "tôi").
Giải thích:
Trong bài thơ, người con xưng "tôi", "chúng tôi" trực tiếp bày tỏ những suy ngẫm, tình cảm và lòng biết ơn đối với mẹ.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ:
“Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ và phân tích tác dụng.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ: So sánh ("Những mùa quả.../ Như mặt trời, khi như mặt trăng.").
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật sự tuần hoàn, nối tiếp của những mùa quả theo quy luật của thiên nhiên, đồng thời gợi sự bền bỉ, nhẫn nại trong công việc vun trồng của người mẹ.
+ Qua đó, tác giả ca ngợi sự tần tảo và những hi sinh âm thầm của mẹ dành cho gia đình.
+ Giúp câu thơ giàu sức gợi hình, gợi cảm.
Giải thích:
Hình ảnh những mùa quả được so sánh với mặt trời và mặt trăng giúp người đọc cảm nhận sự vận động liên tục của thời gian và cuộc sống. Qua bao mùa quả nối tiếp, người mẹ vẫn cần mẫn lao động, chăm sóc cây trái và nuôi dưỡng các con bằng tình yêu thương vô bờ.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Bài thơ đã thể hiện những tình cảm gì của nhân vật trữ tình đối với người mẹ của mình?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích những hình ảnh, cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật trữ tình trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
- Tình yêu thương sâu nặng đối với mẹ.
- Lòng biết ơn trước những hi sinh, vất vả của mẹ trong suốt cuộc đời.
- Sự thấu hiểu công lao dưỡng dục của mẹ.
- Nỗi lo lắng, xót xa khi mẹ ngày một già yếu, mong muốn bản thân sớm trưởng thành để không phụ lòng mong mỏi của mẹ.
Giải thích:
Qua hình ảnh người mẹ cần mẫn vun trồng cây trái và nuôi con khôn lớn, nhân vật trữ tình nhận ra những hi sinh âm thầm của mẹ. Câu thơ cuối thể hiện nỗi băn khoăn của người con khi mẹ đã già mà bản thân vẫn chưa thực sự trưởng thành, chưa trở thành "thứ quả" chín ngọt để mẹ có thể yên lòng.
Mở rộng
- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...
- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.
Em có đồng ý với quan niệm: “Tình yêu thương của mẹ chính là thứ tình cảm vô giá, vô điều kiện và là tình cảm cao đẹp nhất” không? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nêu rõ quan điểm, lí giải.
Lời giải chi tiết
Em đồng ý với quan niệm trên vì:
- Tình yêu của mẹ là tình cảm thiêng liêng, chân thành.
- Mẹ luôn hi sinh, yêu thương, chăm sóc và dành những điều tốt đẹp nhất cho con dù phải trải qua nhiều vất vả, khó khăn.
- Tình yêu của mẹ là nguồn động viên, điểm tựa giúp con trưởng thành và vượt qua những thử thách trong cuộc sống.
Giải thích:
Quan niệm trên được thể hiện trong bài thơ qua hình ảnh người mẹ âm thầm vun trồng cây trái cũng như nuôi con khôn lớn bằng tình yêu thương và sự hi sinh. Dù tuổi đã cao, mẹ vẫn luôn mong con trưởng thành, điều đó cho thấy tình yêu của mẹ luôn vô điều kiện và bền bỉ theo năm tháng.
Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật
Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời
Dẫu phải khi cay đắng dập vùi
Rằng cô Tấm cũng về làm hoàng hậu
Cây khế chua có đại bàng đến đậu
Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Chở sớm chiều tóm tém
Hoàng hôn đọng trên môi bà quạnh thẫm
Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài
Ôi đâu rồi những trò chơi tuổi trẻ
Những tàu chuối bẹ dừa, những mảnh chòi nhỏ bé
Những vết chân thơ ấu buổi đầu tiên
Mấy tấm mo cau là mấy chiếc thuyền
Mưa cuốn đi rồi
Bầy chim sẻ làm tổ trong nòng đại bác gỉ hoen
lũ trẻ con chơi trốn tìm sau mấy xác xe tăng cũ
trên sắt thép chiến tranh nguội lạnh
mùa xuân đang về
ở bảo tàng này
xe tăng và đại bác là tù binh của trẻ em
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận