Đọc hiểu Nhớ mẹ năm lụt (Huy Cận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Hình ảnh khiến nhân vật trữ tình da diết nhớ chính là hình ảnh người mẹ trong trận lụt năm ấy: mẹ ôm con, che chở, thức trắng ngồi canh chạn, đôi mắt trừng sâu hơn nước sâu.

Giải thích:

Hình ảnh người mẹ xuất hiện xuyên suốt bài thơ qua hàng loạt hành động:

- “Tay mẹ trùm con”

- “Mẹ cắn bầm môi cho khỏi khóc”

- “Ôm lấy con”

- “cứu giúp lấy con tôi”

- “mẹ thức ngồi canh chạn”

- “Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu”

Những hình ảnh ấy đã khắc sâu trong kí ức của nhân vật trữ tình về một người mẹ giàu tình yêu thương, luôn che chở và sẵn sàng hi sinh vì con.

Các từ ngữ, chi tiết thể hiện sự lo lắng, bất an:

- “Mẹ cắn bầm môi cho khỏi khóc”

- “Thương con lúc ấy biết gì hơn?”

- “Nếu chết trời ơi! Ôm lấy con”

- “Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu”

Giải thích:

Các chi tiết trên cho thấy người mẹ vô cùng lo sợ, đau đớn và bất an trước tình thế nguy hiểm. Mẹ cố “cắn bầm môi” để kìm nén nước mắt; tiếng kêu “trời ơi!” thể hiện sự hoảng hốt; lời cầu cứu “cứu giúp lấy con tôi!” cho thấy trong hoàn cảnh hiểm nghèo, điều mẹ quan tâm nhất vẫn là sự sống của con. Đặc biệt, hình ảnh “Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu” vừa diễn tả sự căng thẳng, lo âu tột độ, vừa khắc họa ánh mắt luôn dõi theo để bảo vệ con.

- Biện pháp so sánh: hình ảnh “tay mẹ trùm con” được so sánh với “mẹ già”.

- Tác dụng: Gợi lên sự bao bọc, chở che, tình thương vô bờ bến và cả sự tần tảo, lam lũ của người mẹ. Qua đó làm nổi bật vẻ đẹp hy sinh, giàu tình thương của mẹ trong hiểm nguy.

Giải thích:

Hình ảnh “tay mẹ trùm con, tựa mẹ già” gợi lên dáng vẻ người mẹ dùng chính vòng tay của mình để bao bọc, che chở, bảo vệ con giữa trận lụt dữ dội.

Đoạn thơ gợi cảm xúc: tình yêu của mẹ thật bao la, vĩ đại và đầy sức mạnh. Trong cảnh nước lũ mênh mông, cái chết cận kề, mẹ vẫn kiên cường thức canh chạn, mắt nhìn con đầy quyết liệt và lo âu. Tình mẹ đã vượt lên trên nỗi sợ hãi, trở thành điểm tựa tinh thần lớn lao, thiêng liêng, sâu thẳm hơn cả dòng nước lũ dữ dội.

Giải thích:

- Hình ảnh “Nước, nước… lạnh tê như số phận” gợi hoàn cảnh thiên tai khắc nghiệt, lạnh lẽo và đầy nguy hiểm.

- Hình ảnh “Lắt lay còn ngọn mấy hàng cau” cho thấy nước lũ đã dâng rất cao, sự sống dường như bị đe dọa.

- Thế nhưng, trong hoàn cảnh ấy, “mẹ thức ngồi canh chạn” → mẹ không ngủ, luôn thức để bảo vệ và trông chừng con.

- Hình ảnh “Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu” là một hình ảnh giàu sức ám ảnh. “Nước sâu” biểu tượng cho hiểm nguy, còn “mắt mẹ” lại “sâu hơn nước sâu”, cho thấy tình yêu thương, nỗi lo lắng và sự che chở của mẹ còn sâu sắc hơn cả sự dữ dội của thiên tai.

⇒ Qua đó, người đọc cảm nhận được tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng, bền bỉ và sức mạnh phi thường của người mẹ.

Câu thơ “Nếu chết trời ơi! Ôm lấy con.” thể hiện nỗi sợ hãi, hoảng hốt của người mẹ trước sự nguy hiểm của trận lụt, đồng thời làm nổi bật tình yêu thương và bản năng che chở con mãnh liệt của mẹ.

Giải thích:

- “Nếu chết”: cho thấy người mẹ ý thức rõ sự nguy hiểm của trận lụt khi nước ngày càng dâng cao.

- “trời ơi!”: là tiếng kêu bật ra trong giây phút hoảng sợ, đau đớn và bất lực trước thiên tai.

- “Ôm lấy con”: thể hiện hành động bản năng của người mẹ. Trong thời khắc nguy hiểm, mẹ không nghĩ đến bản thân mà chỉ nghĩ đến việc bảo vệ, che chở cho con.

⇒ Câu thơ đã khắc họa chân thực tình thế hiểm nghèo và đặc biệt làm nổi bật tình mẫu tử sâu sắc, thiêng liêng: ngay cả khi đối diện với nguy hiểm, người mẹ vẫn muốn ôm lấy con, bảo vệ con.

Thông điệp có ý nghĩa nhất với em là: Hãy biết trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ khi còn có thể, bởi tình mẹ luôn là tình cảm thiêng liêng, sâu nặng và là điểm tựa lớn lao trong cuộc đời mỗi người.

Giải thích:

Văn bản cho thấy trong bất cứ hoàn cảnh nào, mẹ vẫn luôn yêu thương, che chở và sẵn sàng hi sinh vì con. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng tình mẹ, yêu thương và quan tâm đến mẹ.