Đọc hiểu Thắp đèn (Phạm Tiến Duật) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Anh cùng em sang bên kia cầu Nơi có những miền quê yên ả Nơi đêm ngày giặc điên cuồng bắn phá Những ngọn đèn vẫn cứ thắp lên Chiếc đèn chui vào ống nứa Cho em thơ đi học ban đêm, chiếc đèn chui vào lòng trái núi Cho xưởng máy thay ca vời vợi, [ ... ]

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

THẮP ĐÈN

(Phạm Tiến Duật)

Anh cùng em sang bên kia cầu

Nơi có những miền quê yên ả

Nơi đêm ngày giặc điên cuồng bắn phá

Những ngọn đèn vẫn cứ thắp lên

Chiếc đèn chui vào ống nứa

Cho em thơ đi học ban đêm,

chiếc đèn chui vào lòng trái núi

Cho xưởng máy thay ca vời vợi,

[ ... ]

Ta Thắp đèn lên trên đỉnh núi

Gọi quân thù đem bom đến dội

Cho đá lở đá lăn

Lấy đá xây cầu, lấy đá sửa đường tàu

Ta bật đèn pha ôtô trong chớp loè ánh đạn

Rồi tắt đèn quay xe

Đánh lạc hướng giặc rồi ta lại lái xe đi ...

Ngày mai, ngày mai hoàn toàn chiến thắng

Anh dắt tay em, trời chi chít sao giăng

"Thắp đèn ta sẽ chơi trăng ngoài thềm”

Ta thắp đèn lồng, thắp cả đèn sao năm cánh

Ta dẫn nhau đến ngôi nhà đèn hoa lấp lánh

Nơi ấy là phòng cưới chúng mình

 

Ta sẽ làm cây đèn kéo quân thật đẹp

Mang hình những người những cảnh hôm nay

Cho những cuộc hành quân nào còn trong bóng tối

Sẽ hiện muôn đời trên mặt ngọn đèn xoay.

(1967, Trích Lửa đèn, Thơ Phạm Tiến Duật, Nxb Hội nhà văn, 2007)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình của đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ nội dung bài thơ, xác định nhân vật xuyên suốt bài thơ

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: Anh

Giải thích:

Trong đoạn thơ, người phát ngôn trực tiếp là “Anh” (“Anh cùng em…”, “Anh dắt tay em…”), nên nhân vật trữ tình là Anh.

Câu 2

Chỉ ra cách gieo vần (theo vị trí) của đoạn thơ:

Anh dắt tay em, trời chi chít sao giăng

"Thắp đèn ta sẽ chơi trăng ngoài thềm”

Ta thắp đèn lồng, thắp cả đèn sao năm cánh

Ta dẫn nhau đến ngôi nhà đèn hoa lấp lánh

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ cuối dòng thơ => tìm vần chân.

Xác định từ ở giữa dòng thơ có vần với từ dòng khác => tìm vần lưng

Lời giải chi tiết

Kết hợp gieo vần chân (vần liền): cánh – lành và vần lưng: giăng – trăng

Giải thích:

Vần chân là vần ở cuối câu thơ, ở đây có cặp vần ở cuối dòng liền nhau => vần chân (vần liền).

Vần lưng là vần ở giữa dòng, ở đây “giăng” vần với “trăng” => vần lưng.

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá trong đoạn thơ:

Chiếc đèn chui vào ống nứa

Cho em thơ đi học ban đêm,

chiếc đèn chui vào lòng trái núi

Cho xưởng máy thay ca vời vợi,

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nhận diện nhân hoá bằng dấu hiệu: vật vô tri được gán hành động/tính cách của con người.

Lời giải chi tiết

- Phép nhân hoá: Chiếc đèn – chui vào

- Hiệu quả:

+ Biểu đạt vai trò, giá trị của ngọn đèn – luôn sát cánh bên cuộc sống chiến đấu và sinh hoạt của nhân dân ta trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ.

+ Biểu dương tinh thần ý chí quyết tâm, nỗ lực chiến đấu, nhiệt huyết cách mạng của quân dân ta, là ngọn lửa cách mạng rực cháy không bao giờ tắt dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù.

+ Giúp hình ảnh thơ gần gũi, lời thơ hóm hỉnh, tăng tính sinh động, gợi hình, gợi cảm.

Giải thích:

“Chiếc đèn” được miêu tả như có hành động của người (chui vào) => nhân hoá giúp ngọn đèn trở thành “bạn đồng hành”, từ đó làm nổi bật sức sống, ý chí và tinh thần bền bỉ của con người trong chiến tranh.

Câu 4

Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của chi tiết thắp đèn được sử dụng trong đoạn thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh thơ theo 2 lớp nghĩa: nghĩa đen, nghĩa bóng

Lời giải chi tiết

- Nghĩa thực: Hình ảnh những chiếc đèn được thắp lên trong đêm tối mang lại ánh sáng cho nhân dân trong sinh hoạt, chiến đấu. Thắp đèn là hành động chiếu sáng không gian xung quanh.

- Nghĩa biểu tượng:

+ Ánh sáng của sự hiểu biết, mưu trí sáng tạo trong hoàn cảnh chiến đấu với quân thù của nhân dân ta.

+ Thắp lên ánh sáng của niềm hy vọng, của khát vọng vươn lên không ngừng nghĩ để vượt qua khó khăn, để hướng về một tương lai tốt đẹp.

+ Thức tỉnh mỗi người cần biết thắp sáng tâm hồn mình, từ đó làm sáng lên những giá trị đẹp đẽ, cao cả của cuộc sống.

+ Làm nên giá trị độc đáo hấp dẫn cho đoạn thơ và khẳng định bút pháp sáng tạo độc đáo của tác giả.

Giải thích:

Vì đoạn thơ đặt trong bối cảnh bom đạn, hành quân, sản xuất ban đêm, nên “thắp đèn” không chỉ là thắp sáng không gian mà còn tượng trưng cho ánh sáng của lòng tin, trí tuệ, hi vọng và khát vọng chiến thắng.

Câu 5

Từ ước nguyện của tác giả trong đoạn thơ dưới đây, anh/chị hãy rút ra những bài học về lẽ sống cho bản thân mình.

Ta sẽ làm cây đèn kéo quân thật đẹp

Mang hình những người những cảnh hôm nay

Cho những cuộc hành quân nào còn trong bóng tối

Sẽ hiện muôn đời trên mặt ngọn đèn xoay.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định ước nguyện trong đoạn thơ.

Từ ước nguyện rút ra bài học nhận thức

Lời giải chi tiết

- Ước nguyện của tác giả trong đoạn thơ: Mong làm được chiếc đèn kéo quân để chiếu sáng hình ảnh nhân dân đất nước trong cuộc chiến đấu gian khổ mà hào hùng.

- Những bài học:

+ Biết ơn thế hệ cha anh

+ Trân trọng lịch sử, quá khứ ngày hôm qua

+ Phát huy truyền thống, giá trị tốt đẹp của dân tộc

+ Giữ ngọn lửa nhiệt huyết yêu nước, yêu con người, cuộc sống.

Giải thích:

Vì “đèn kéo quân” là vật vừa chiếu sáng vừa lưu giữ hình ảnh, nên ước nguyện của tác giả hướng tới việc ghi nhớ công lao và vẻ đẹp của nhân dân trong chiến tranh, từ đó gợi bài học sống biết ơn – trân trọng – tiếp nối.

Tham Gia Group Dành Cho Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10 Miễn Phí

close