Đọc hiểu Đừng quên lịch sử (Đỗ Văn Tuyển) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc bài thơ và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
ĐỪNG QUÊN LỊCH SỬ
Lịch sử:
Có buổi bình minh rạng rỡ
Vua đi cấy, trai ra biển, gái lên rừng...
Những tộc người lấm láp vỡ hoang
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc bài thơ và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
ĐỪNG QUÊN LỊCH SỬ
Lịch sử:
Có buổi bình minh rạng rỡ
Vua đi cấy, trai ra biển, gái lên rừng...
Những tộc người lấm láp vỡ hoang
Lấn biển, trồng rừng, đắp đê, ngăn bão
Lịch sử còn là:
Những trang chứa núi xương sông máu!
Đã đổ ra để ngăn nạn xâm lăng
Để đến ngày nay còn có một Việt Nam
Mà truyền mãi cho muôn đời con cháu
Lịch sử đấy:
Viết bằng mồ hôi và máu
Hết đời này lại tiếp đời sau...
Cha ông nếu chẳng bắc cầu
Còn đâu lịch sử còn đâu giống nòi
Đừng quên lịch sử ai ơi!
(Đỗ Văn Tuyển - Văn học và tuổi trẻ, số tháng 9, năm 2022)
Câu 1
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng trong các dòng thơ, quan sát cách ngắt nhịp và sự thay đổi độ dài giữa các câu thơ trong văn bản.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: tự do
Giải thích:
Bài thơ không bị bó buộc bởi quy tắc cố định về số tiếng trong một dòng (có dòng 3 tiếng, 5 tiếng, có dòng 7, 8 tiếng), số dòng trong mỗi khổ cũng không bằng nhau và cách gieo vần thay đổi linh hoạt theo mạch cảm xúc.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Theo tác giả, trong “buổi bình minh lịch sử”, cha ông ta đã dựng nước bằng những việc làm gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ khổ thơ đầu tiên, tìm kiếm và trích xuất các động từ chỉ hoạt động lao động, sinh kế của cha ông gắn liền với không gian "buổi bình minh rạng rỡ".
Lời giải chi tiết
Trong “buổi bình minh lịch sử”, cha ông ta đã dựng nước bằng những việc làm: đi cấy, vỡ hoang, lấn biển, trồng rừng, đắp đê, ngăn bão
Giải thích:
Các chi tiết này được tác giả liệt kê trực tiếp ở nửa đầu bài thơ nhằm cụ thể hóa công cuộc lao động kiến thiết đất nước thuở ban sơ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Cha ông nếu chẳng bắc cầu
Còn đâu lịch sử còn đâu giống nòi
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ được lặp lại trong đoạn thơ.
Phân tích giá trị nghệ thuật (tạo nhịp điệu) và giá trị nội dung (nhấn mạnh ý nghĩa giả định).
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ điệp ngữ: “còn đâu” (2 lần)
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu cho câu văn, tăng sức gợi hình gợi cảm cho ý thơ
+ Khẳng định rằng nếu không có sự hi sinh và đóng góp của cha ông, lịch sử dân tộc và giống nòi có thể không tồn tại
+ Thể hiện niềm tự hào về truyền thống lịch sử dân tộc
Giải thích:
Nó xoáy sâu vào nhận thức của người đọc về hậu quả to lớn nếu chúng ta chối bỏ hoặc quên đi quá khứ, từ đó làm nổi bật tầm vóc và giá trị vĩ đại của những thế hệ đi trước.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Theo em, vì sao tác giả lại nhấn mạnh “Lịch sử viết bằng mồ hôi và máu”?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải mã ý nghĩa biểu tượng của hai hình ảnh "mồ hôi" và "máu", đặt chúng trong mối quan hệ với hai nhiệm vụ chiến lược của quốc gia: dựng nước và giữ nước.
Lời giải chi tiết
Tác giả lại nhấn mạnh “Lịch sử viết bằng mồ hôi và máu” là vì:
- Khẳng định sự hi sinh to lớn của những thế hệ đi trước để xây dựng và giữ gìn đất nước.
- Nhấn mạnh bài học về lòng biết ơn và trách nhiệm của mỗi người cần biết trân trọng, học tập và phát huy giá trị của lịch sử.
Giải thích:
Lịch sử dân tộc Việt Nam là sự kết tinh của bao cuộc đời, bao thế hệ đánh đổi bằng cả sức lao động lẫn tính mạng.
Mở rộng
- Biểu tượng là những hình ảnh mang tính ngụ ý. Chứa đựng nhiều tầng nghĩa phong phú. Biểu tượng gợi suy tư về những điều mang tính phổ quát.
- Đặc điểm của biểu tượng:
+ Biểu tượng khái quát bản chất của một hiện tượng.
+ Biểu tượng biểu hiện những quan niệm, triết lý sâu sắc về con người, cuộc sống.
+ Biểu tượng thể hiện những sáng tạo mang dấu ấn cá nhân của tác gia
Câu 5
Bài học em rút ra được sau khi đọc văn bản là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Khái quát thông điệp cốt lõi của tác phẩm, liên hệ thực tế trách nhiệm của thế hệ trẻ để rút ra bài học hành động phù hợp.
Lời giải chi tiết
Bài thơ giúp em nhận ra rằng lịch sử là tài sản quý giá cần được trân trọng và ghi nhớ. Hiểu và nhớ về lịch sử chính là giữ gìn cội nguồn và xây dựng tương lai bền vững.
Giải thích:
Bài học được rút ra từ lời kêu gọi "Đừng quên lịch sử ai ơi!". Quá khứ chính là cái nền vững chắc cho hiện tại và tương lai. Một dân tộc quay lưng với lịch sử là một dân tộc tự đánh mất gốc rễ, mất đi bản sắc và không thể có được sự phát triển bền vững.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Nếu có cơ hội giới thiệu về lịch sử dân tộc Việt Nam cho bạn bè quốc tế, em sẽ lựa chọn sự kiện hoặc nhân vật lịch sử nào? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Lựa chọn một sự kiện hoặc nhân vật lịch sử mang tính biểu tượng cao của Việt Nam (có tầm ảnh hưởng lớn, thể hiện rõ tinh thần quật khởi hoặc khát vọng hòa bình). Đưa ra các lý do thuyết phục để lý giải cho sự lựa chọn đó.
Lời giải chi tiết
- Lựa chọn: Em sẽ lựa chọn giới thiệu về Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.
- Vì sao (Lý do):
+ Tính biểu tượng cao: Chiến thắng Điện Biên Phủ là một mốc son chói lọi bằng vàng của lịch sử thế giới, "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", chứng minh tinh thần tự cường và ý chí chiến đấu phi thường của một dân tộc nhỏ bé trước một cường quốc sừng sỏ.
+ Tầm vóc nhân vật: Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ là một vị tướng huyền thoại của Việt Nam mà còn là một trong những thiên tài quân sự thế giới, người được bạn bè quốc tế kính trọng bởi tài năng và nhân cách cao đẹp.
+ Thông điệp truyền tải: Qua sự kiện này, em muốn khẳng định với bạn bè quốc tế rằng người Việt Nam yêu hòa bình nhưng sẵn sàng đánh đổi tất cả để bảo vệ độc lập, tự do; đồng thời khơi dậy niềm tự hào sâu sắc về trí tuệ và sức mạnh Việt Nam.
Giải thích:
Khi giới thiệu lịch sử với bạn bè quốc tế, chúng ta không chỉ kể lại một câu chuyện quá khứ mà qua đó truyền tải thông điệp về bản sắc văn hóa, tâm hồn và khát vọng của con người Việt Nam hôm nay
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đọc ngữ liệu dưới đây:
Ai hành quân qua đây?
Đất vẫn in mòn lối cũ
Ai dừng chân nơi đây
Đá vẫn nguyên hình bếp lửa
Đồng chí nào chia tay nơi đây?
Ngã ba rừng hoang lá đầy
Đọc đoạn trích dưới đây:
Tháng năm có đàn chim ngói về ăn hạt trên cánh đồng bà ngoại
Trời thì xanh như không thể biếc hơn
Cháu đội nón đôi chân trần trên đất
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NHỚ CON SÔNG QUÊ HƯƠNG
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng
Danh sách bình luận