Đọc hiểu Cõng con đi hết một kiếp người (Nguyễn Kim Hương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Mẹ cõng con đi hết một kiếp người
Bằng đôi cánh thiên thần của lòng bao dung
Và đôi vai gầy nhọc nhằn năm tháng
Chắp cánh bay cao những ước mơ ngày mai tươi sáng
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CÕNG CON ĐI HẾT MỘT KIẾP NGƯỜI
Mẹ cõng con đi hết một kiếp người
Bằng đôi cánh thiên thần của lòng bao dung
Và đôi vai gầy nhọc nhằn năm tháng
Chắp cánh bay cao những ước mơ ngày mai tươi sáng
Mẹ là bình minh trên dòng sông tinh khôi muôn đời vẫn chảy
Cho con về đắm mình trong hương đất chốn quê nhà
Mồ hôi mẹ ướt cánh đồng vàng thấm nghĩa ông cha
Lúa oằn bông nặng tình thương người giữ đất
Mẹ trải năm tháng đời mình cho con chân vững bước
Mặc hoàng hôn đang tím dần nơi sóng mắt
Mẹ dang tay ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh
Để tuổi thơ con chạm ánh trăng rằm!
Khi thuyền đời con chòng chành trong giông bão
Tấm lòng mẹ là con thuyền neo đậu bến sông quê
Con bình yên trong tình yêu dịu hiền của mẹ
Đi hết cuộc đời thanh thản giấc mơ hoa
Mẹ thân yêu là ngọn lửa quê nhà
Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời giông gió.
(Theo Thơ Nguyễn Kim Hương: Sự sống vươn mình trong lặng lẽ, Vanvn.vn, cập nhật ngày 9/02/2025)
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc các dòng thơ, đếm số tiếng trong từng dòng và quan sát cách gieo vần, ngắt nhịp để xác định thể thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Các dòng thơ có số chữ dài ngắn khác nhau, không tuân theo quy tắc cố định về số tiếng hay cách gieo vần nên thuộc thể thơ tự do.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Tìm những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ trong khổ thơ thứ nhất.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất, xác định các từ ngữ, hình ảnh miêu tả hành động, phẩm chất và dáng vẻ của người mẹ.
Lời giải chi tiết
Từ ngữ khắc họa người mẹ trong khổ thứ nhất là: cõng con, đôi cánh thiên thần của lòng bao dung, đôi vai gầy.
Giải thích:
Các từ ngữ trên đã khắc họa hình ảnh người mẹ giàu đức hi sinh và tình yêu thương. Hành động “cõng con” gợi sự chăm sóc, che chở của mẹ dành cho con từ thuở ấu thơ. Hình ảnh “đôi cánh thiên thần của lòng bao dung” ca ngợi tấm lòng nhân hậu, vị tha và tình yêu thương vô bờ bến của mẹ. Còn “đôi vai gầy” gợi lên những vất vả, hi sinh mà mẹ đã âm thầm chịu đựng để nuôi con khôn lớn.
Mở rộng
Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong 02 dòng thơ sau: da
“Mẹ dang tay ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh
Để tuổi thơ con chạm ánh trăng rằm!”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ nổi bật trong câu thơ, sau đó phân tích ý nghĩa của hình ảnh tu từ đối với nội dung và cảm xúc được thể hiện.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp ẩn dụ: ánh trăng rằm
- Tác dụng:
+ “Ánh trăng rằm” là hình ảnh ẩn dụ cho cuộc sống hạnh phúc, trọn vẹn, bình yên của con.
+ Nhấn mạnh sự hi sinh, bao dung của mẹ khi sẵn sàng gánh chịu mọi khó khăn để bảo vệ tuổi thơ con.
+ Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc và thể hiện sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng.
Giải thích:
Hình ảnh “ánh trăng rằm” vốn gợi sự tròn đầy, viên mãn, sáng trong nên ở đây tượng trưng cho cuộc sống bình yên, hạnh phúc và những điều tốt đẹp nhất mà người mẹ mong muốn dành cho con. Câu thơ cho thấy mẹ sẵn sàng gánh chịu mọi khó khăn, vất vả, thậm chí cả những bất hạnh của cuộc đời để che chở và bảo vệ con. Nhờ sự hi sinh âm thầm ấy, con được lớn lên trong tình yêu thương, được sống một tuổi thơ tươi đẹp và hạnh phúc.
Mở rộng
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Đọc toàn bài thơ, xác định những cảm xúc và thái độ mà tác giả dành cho người mẹ.
Lời giải chi tiết
Qua văn bản, nhà thơ bày tỏ tình yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc và niềm xúc động trước sự hi sinh thầm lặng của người mẹ. Đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp.
Giải thích:
Xuyên suốt bài thơ là những cảm xúc chân thành, tha thiết của người con dành cho mẹ. Nhà thơ bày tỏ lòng yêu thương và thể hiện sự xúc động sâu sắc trước những hi sinh thầm lặng của mẹ trong suốt cuộc đời. Người mẹ hiện lên như nguồn sống, điểm tựa và nơi bình yên nhất của con. Từ đó, bài thơ gửi gắm lòng biết ơn, sự kính trọng và ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp.
Mở rộng
- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...
- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.
Xác định chủ đề bài thơ. Phân tích ý nghĩa của nhan đề trong việc thể hiện chủ đề ấy.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ toàn bộ bài thơ để xác định nội dung, tư tưởng chính mà tác giả muốn gửi gắm; sau đó phân tích ý nghĩa của các từ ngữ, hình ảnh trong nhan đề và liên hệ với nội dung tác phẩm để làm rõ vai trò của nhan đề trong việc thể hiện chủ đề bài thơ.
Lời giải chi tiết
- Chủ đề bài thơ: Ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng; sự hy sinh vô điều kiện của người mẹ và lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với mẹ.
- Ý nghĩa của nhan đề "Cõng con đi hết một kiếp người" trong việc thể hiện chủ đề:
+ Hình ảnh "cõng con" vừa mang ý nghĩa tả thực (hành động chở che, dìu dắt con từ thuở ấu thơ), vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho sự gánh vác, bao bọc, nâng đỡ của mẹ dành cho con suốt cuộc đời.
+ Cụm từ "đi hết một kiếp người" khẳng định tình yêu thương và trách nhiệm của mẹ là vô hạn, kéo dài suốt cả cuộc đời mẹ cho đến hơi thở cuối cùng.
=> Nhan đề đã khái quát trọn vẹn chủ đề của tác phẩm: Tình mẹ là bến đỗ, là điểm tựa vững chắc nhất của đời con.
Giải thích:
Hình ảnh “cõng con” gợi hành động quen thuộc của người mẹ khi chăm sóc con từ thuở bé, từ đó tượng trưng cho sự yêu thương, chở che, dìu dắt và nâng đỡ con trên suốt hành trình trưởng thành. Cụm từ “đi hết một kiếp người” cho thấy sự hi sinh ấy kéo dài suốt cuộc đời mẹ, không ngừng nghỉ và không đòi hỏi sự đền đáp. Nhan đề đã khái quát toàn bộ nội dung bài thơ, làm nổi bật chủ đề ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, sự hi sinh vô điều kiện của người mẹ và lòng biết ơn của người con đối với mẹ.
Mở rộng
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Trong bài thơ, người mẹ được so sánh với nhiều hình ảnh khác nhau:
(1) “Mẹ là bình minh trên dòng sông tình khôi muôn đời vẫn chảy
Cho con về đắm mình trong hương đất chốn quê nhà”
(2) “Khi thuyền đời con chòng chành trong giông bão
Tấm lòng mẹ là con thuyền neo đậu bến sông quê”
(3) “Mẹ thân yêu là ngọn lửa quê nhà
Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời giông gió.”
Hình ảnh nào để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong em? Vì sao? (Trả lời khoảng 7 đến 9 dòng)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Lựa chọn một hình ảnh so sánh trong bài thơ, phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh đó và nêu cảm nhận cá nhân một cách hợp lí, thuyết phục.
Lời giải chi tiết
- Hình ảnh so sánh ấn tượng nhất:
“Mẹ thân yêu là ngọn lửa quê nhà
Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời giông gió.”
- Vì:
+ Hình ảnh “ngọn lửa quê nhà” gợi lên sự ấm áp, yêu thương và chở che của mẹ dành cho con. Dù cuộc sống có khó khăn, vất vả hay “giông gió”, mẹ vẫn luôn là điểm tựa tinh thần giúp con có thêm niềm tin và sức mạnh để vượt qua thử thách.
+ Cảm nhận được tình mẫu tử thiêng liêng, bền bỉ và không bao giờ tắt giống như ngọn lửa luôn âm thầm sưởi ấm cuộc đời con.
+ Hình ảnh ấy khiến bản thân chúng ta càng thêm yêu thương, biết ơn và trân trọng mẹ của mình hơn.
Giải thích:
Hình ảnh “Mẹ thân yêu là ngọn lửa quê nhà” gây ấn tượng mạnh mẽ bởi ngọn lửa từ lâu đã là biểu tượng của sự sống, hơi ấm và hạnh phúc gia đình. Cũng như ngọn lửa luôn âm thầm tỏa sáng và sưởi ấm, người mẹ luôn yêu thương, chăm sóc và dõi theo con trong mọi hoàn cảnh. Khi con gặp khó khăn, thất bại hay những giông gió của cuộc đời, mẹ vẫn là nguồn động viên, an ủi và tiếp thêm sức mạnh để con vững bước. Hình ảnh so sánh này giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vai trò to lớn của mẹ trong cuộc đời mỗi người, đồng thời khơi gợi lòng biết ơn và tình yêu thương đối với mẹ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Trời trở lạnh con vẫn thường nhớ bố nhiều hơn
Bố đi làm xa còn chưa kịp mang theo áo ấm
Chiếc điện thoại cũ vẫn thường hay mất sóng
Thành phố ồn ào nghe câu được câu chăng.
Danh sách bình luận