Đọc hiểu Những con đường (Lưu Quang Vũ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Anh nhớ không những con đường quê ta Thân thương từ thuở nhỏ? Bao năm tháng đi về trên ngõ

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Anh nhớ không những con đường quê ta 

Thân thương từ thuở nhỏ?

Bao năm tháng đi về trên ngõ

Bao hoàng hôn rậm rịch bước chân trâu 

Đường lập loè đom đóm bay cao 

Ta ghé cửa nhà nhau xin lửa 

Nghe hoa súng bờ ao se sẽ nở 

Da diết lòng hương dịu tự vườn cau...

Xưa xóm nghèo mái rạ chen nhau 

Gồ ghề lối hẹp

Hun hút bờ tre gió rét 

Mưa dầm lầy lội bùn trơn 

Bà lưng còng chống gậy bước run 

Còm cõi vai gầy gánh nặng 

Sương trắng mùa đông ngõ vắng 

Quét hoài không hết lá khô...

Ôi những con đường hẹp ngày xưa 

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt 

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật... 

Ta dựng ngày mai rộng biển lúa vàng 

Bước đi dài đường phải thênh thang 

Vui mở với đời ta như trời rộng...

(Trích Những con đường, Lưu Quang Vũ)

Chú thích: Lưu Quang Vũ (1948- 1988), sinh ra ở Phú Thọ, là một cây bút tài năng để lại dấu ấn trong nhiều thể loại: thơ ca, văn xuôi và đặc biệt là kịch. Các vở kịch, truyện ngắn, thơ của Lưu Quang Vũ giàu tính hiện thực và nhân văn, in đậm dấu ấn của từng giai đoạn trong cuộc sống của ông.

Câu 1

Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách gieo nhịp để xác định thể thơ; đồng thời căn cứ vào mục đích biểu đạt nổi bật của văn bản để xác định phương thức biểu đạt chính.

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: Tự do

- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Giải thích:

Các dòng thơ có số chữ không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt nên thuộc thể thơ tự do. Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ nỗi nhớ, tình yêu và những suy ngẫm của tác giả về quê hương nên phương thức biểu đạt chính là biểu cảm.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Những từ ngữ nào tái hiện hình ảnh quê hương trong khổ thơ thứ nhất? Qua những từ ngữ đó, quê hương hiện lên như thế nào trong cảm xúc của tác giả?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất, tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh vật và con người quê hương; từ đó nhận xét cảm xúc của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh quê hương:

+ Cảnh vật: con đường, ngõ, hoàng hôn rậm rịch bước chân trâu, đường lập lòe đom đóm, hoa súng bờ ao, hương vườn cau.

+ Con người: đi về trên ngõ, ghé nhà nhau xin lửa, nghe hoa súng nở.

→ Quê hương gần gũi, thận thương với cảnh vật/và nhịp sống yên bình, con người quê hương dung dị, ấm áp...

Giải thích:

Những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam đã gợi lên không gian tuổi thơ êm đềm, ấm áp và đầy kỉ niệm trong tâm hồn tác giả.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Chỉ ra và phân tích tác dụng của nghệ thuật tu từ trong câu thơ sau: “Nghe hoa súng bờ ao se sẽ nở”.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ, sau đó phân tích giá trị biểu đạt và cảm xúc mà biện pháp ấy mang lại.

Lời giải chi tiết

- Chỉ ra các biện pháp tu từ: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: nghe hoa nở 

- Tác dụng:

+ Hình ảnh thơ, câu thơ sinh động, hấp dẫn, tăng giá trị biểu cảm, gợi hình...

+ Nhấn mạnh làm nổi bật cảm nhận tinh tế của tác giả trước vẻ đẹp của hoa nở...

+ Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương của một hồn thơ tinh tế, nhạy cảm...

Giải thích:

Thông thường hoa nở được cảm nhận bằng thị giác, nhưng ở đây tác giả lại dùng từ “nghe” để cảm nhận bằng thính giác, qua đó làm nổi bật sự yên tĩnh và vẻ đẹp nhẹ nhàng của không gian quê hương.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 4

Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của những câu thơ sau?

“Ôi những con đường hẹp ngày xưa

Cùng ruộng nhỏ ao con bó luôn tầm mắt

Khiến lòng người nhiều khi cũng chật…”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Kết hợp phân tích hình ảnh thơ với ý nghĩa biểu tượng để làm rõ suy nghĩ của tác giả.

Lời giải chi tiết

Điều kiện sống chật chội, tù túng, khiến tầm nhìn hạn chế, tâm hồn và khát vọng - không thể rộng mở, vươn xa, lòng người trở nên hẹp hòi, ích kỷ…

Giải thích:

Hình ảnh “bó luôn tầm mắt”, “lòng người cũng chật” mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự khao khát đổi thay cuộc sống, hướng tới một tương lai rộng mở hơn.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Theo em, thế hệ trẻ ngày nay cần phải làm gì để con đường hẹp ngày xưa của quê hương trở thành con đường thênh thang của ngày mai?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liên hệ nội dung đoạn thơ với thực tế cuộc sống để rút ra trách nhiệm và hành động của thế hệ trẻ đối với quê hương.

Lời giải chi tiết

Theo em, để quê hương ngày càng phát triển, thế hệ trẻ cần chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Mỗi người cần biết yêu quê hương, giữ gìn truyền thống tốt đẹp, tích cực lao động và góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh hơn. Bên cạnh đó, thanh niên cũng cần có khát vọng vươn lên, ứng dụng tri thức và khoa học để giúp quê hương phát triển bền vững.

Giải thích:

“Con đường thênh thang của ngày mai” không chỉ là con đường thực tế mà còn tượng trưng cho cuộc sống ấm no, tiến bộ và hạnh phúc của quê hương trong tương lai.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close