Đọc hiểu Khúc hát đồng quê (Chử Văn Long) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: KHÚC HÁT ĐỒNG QUÊ (Chử Văn Long) Anh hát em nghe khúc hát đồng quê Cho lắng lại vui buồn muôn thuở Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ, Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

KHÚC HÁT ĐỒNG QUÊ

Chử Văn Long

Anh hát em nghe khúc hát đồng quê

Cho lắng lại vui buồn muôn thuở

Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ,

Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

 

Anh hát em nghe về những con người

Sống với đất chết lẫn vào cùng đất

Chỉ để lại nụ cười chân thật

Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.

 

Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em

Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...

Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,

Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?

 

(…)

 

Anh hát em nghe với cả nguyện cầu

Con người sống với nhau cứ mãi còn vụng dại

Để mãi mãi thương nhau, để thương nhau mãi mãi

Người không thương nhau, có rất ít trên đời!

(Chử Văn Long, Theo baocantho.com.vn, ngày 29/05/2010)

Chú thích:

- Nhà thơ Chử Văn Long sinh năm 1942, quê Thanh Trì, Hà Nội, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông công tác ở Hội Văn nghệ Hà Nội, làm Báo Người Hà Nội. Ông từng học Trường viết văn Nguyễn Du khóa I, đã in 15 tập thơ, tiểu luận văn chương và được trao nhiều giải thưởng. Thơ ông thường bộc lộ những nỗi trăn trở và tình yêu thương con người thiết tha, sâu lắng.

Câu 1

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào đặc trưng thể loại

Quan sát số chữ, số câu trong từng khổ

Lời giải chi tiết

Thể thơ: tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số chữ không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt, không tuân theo khuôn mẫu cố định

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ Khúc hát đồng quê.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định đại từ xưng hô, người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ.

Dựa vào đại từ xưng hô được sử dụng.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình là “anh” – người cất lên khúc hát đồng quê, đại diện cho tiếng lòng của tác giả

Giải thích:

Trong bài thơ, nhân vật “anh” là người trực tiếp nói “Anh hát em nghe…”

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Em hiểu như thế nào về các dòng thơ:

“Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...

Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,

Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?”

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Xác định hình ảnh chính trong câu thơ.

- Từ đó rút ra ý nghĩa mà tác giả muốn gửi gắm.

Lời giải chi tiết

Các hình ảnh:

- Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc: biết ơn những người vất vả tạo ra hạt gạo…

- Bao vất vả gian lao: Công sức, mồ hôi đổ xuống để tạo ra thành quả tốt đẹp đó…

=> Đoạn thơ nhắc nhở mỗi người cần phải biết quý trọng công lao của những người làm ra hạt gạo, bởi quá trình đó là một quá trình gian khổ, tốn nhiều mồ hôi, công sức mới có thể có được những hạt gạo sạch, thơm, ngon như vậys, họ cày sâu cuốc bẫm, một nắng hai sương vất vả làm ra như vậy thế nên chúng ta cần phải biết quý trọng hạt gạo, biết quý trọng công lao của những người đã làm ra….

Giải thích:

Hình ảnh “người cày cuốc”, “khuya sớm nhọc nhằn” gợi lên sự vất vả, gian lao của người nông dân. Vì vậy khi “ăn hạt gạo” ta cần nhớ đến công lao của họ và trân trọng thành quả lao động.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 4

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong các dòng thơ:

Anh hát em nghe khúc hát đồng quê

Cho lắng lại vui buồn muôn thuở

Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ,

Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm những từ, cụm từ được lặp lại.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ điệp ngữ: “Cho”

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh nội dung của những câu hát về những buồn vui trong cuộc sống. Qua những câu hát ấy bồi đắp thêm tình cảm gia đình trong mỗi chúng ta.

+ Tạo nhịp điệu cho bài thơ, tăng sức biểu cảm.

Giải thích:

Tác giả lặp lại từ “Cho” nhiều lần để nhấn mạnh ý nghĩa của khúc hát đồng quê: hướng con người đến sự yêu thương, gắn bó và sống nhân ái với nhau trong cuộc đời.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 5

Trong bài thơ “Khúc hát đồng quê “, nhà thơ Chử Văn Long đã viết: “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!” Em có đồng tình với nhận định đó không? Vì sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Trình bày quan điểm cá nhân, nêu rõ lý do:

- Đồng tình: có thể lấy dẫn chứng ví dụ như mọi người có tình yêu thương, sự quan tâm, sẻ chia lẫn nhau…

- Không đồng tình: Những vụ việc lừa lọc, dối trá, sống thờ ơ vô cảm…

Lời giải chi tiết

Em đồng tình với ý kiến “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời”. Bởi trong cuộc sống, phần lớn con người đều có tình yêu thương, biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau khi gặp khó khăn. Tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm hay sự giúp đỡ giữa con người với con người đều thể hiện điều đó. Chính tình yêu thương đã làm cho cuộc sống trở nên ấm áp và tốt đẹp hơn.

Giải thích:

Đồng ý với “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời”

+ Trong cuộc sống hiện nay, có rất ít người không thương nhau.

+ Nhân dân ta luôn yêu thương, chia sẻ, đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau – đó đã trở thành một

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

 Trong khổ (2), “Anh hát em nghe về những con người” như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ thứ hai, chú ý những từ ngữ miêu tả con người và cuộc sống của họ.

Lời giải chi tiết

“Anh hát em nghe về những con người” sống gắn bó với quê hương, với đất đai, lao động chân chất, giản dị và giàu nghĩa tình. 

Giải thích:

Qua các câu thơ: “Sống với đất chết lẫn vào cùng đất/ Chỉ để lại nụ cười chân thật/ Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.”, tác giả khắc họa hình ảnh những người nông dân cả đời gắn bó với ruộng đồng, sống khiêm nhường, chất phác. Dù cuộc sống vất vả, họ vẫn giữ được nụ cười chân thật và những phẩm chất tốt đẹp.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc. 

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 7

Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em trong bài thơ.  

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định hình thức trò chuyện “anh - em” và phân tích tác dụng biểu đạt của cách xưng hô này.

Lời giải chi tiết

- Tạo giọng điệu tâm tình, gần gũi, chân thành.

- Giúp những suy nghĩ, tình cảm và thông điệp của tác giả được bộc lộ tự nhiên, sâu sắc.

- Làm cho bài thơ giàu cảm xúc, dễ đi vào lòng người đọc.

- Nhấn mạnh khát vọng về tình yêu thương, sự sẻ chia và lòng biết ơn trong cuộc sống.

Giải thích:

Việc sử dụng lời tâm sự giữa “anh” và “em” khiến bài thơ giống như một cuộc trò chuyện thân mật. Qua đó, những bài học về tình người, về lòng biết ơn người lao động và tình yêu quê hương được truyền tải nhẹ nhàng nhưng thấm thía, giàu sức lay động.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 8

Từ mong ước của tác giả trong câu thơ “Người không thương nhau, có rất ít trên đời”, theo anh/chị, làm cách nào để mong ước đó trở thành hiện thực? Tại sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát thông điệp cốt lõi của câu thơ .

Đề xuất các giải pháp thực tế từ nhận thức đến hành động và lý giải ý nghĩa của lối sống đó đối với cá nhân, xã hội.

Lời giải chi tiết

- Cách làm để mong ước thành hiện thực:

+ Về nhận thức: Mỗi người cần nuôi dưỡng sự thấu cảm, lòng vị tha, học cách trân trọng những điều bình dị và bao dung trước những "vụng dại", lỗi lầm của người khác.

+ Về hành động: Biến tình thương thành hành động cụ thể thông qua việc quan tâm, giúp đỡ người thân, bạn bè và sẵn sàng sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh trong cộng đồng.

- Lý do:

+ Vì tình yêu thương là sợi dây bền chặt nhất kết nối con người, giúp xóa nhòa mọi khoảng cách, sưởi ấm những tâm hồn cô đơn và đẩy lùi sự vô cảm.

+ Một xã hội tràn ngập tình thương sẽ giảm thiểu xung đột, trở nên an toàn, văn minh và là nền tảng cho sự phát triển hạnh phúc bền vững.

Giải thích:

Khẳng định vai trò quyết định của ý thức cá nhân trong việc lan tỏa lòng nhân ái; tình yêu thương vừa là cội nguồn của hạnh phúc vừa là chất keo gắn kết xã hội thời hiện đại.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close