Đọc hiểu Buổi sáng (Nguyễn Nhật Ánh) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- Thời gian: Buổi sáng (thời điểm trước giờ đi học của học sinh, thông qua chi tiết Tuấn đang ăn khoai, Tí Hoa nhịn đói từ sáng và nhắc đến tiền mua tập đi học).

- Không gian: Ở một góc sân nhà hoặc một khu vườn nhỏ quen thuộc ở làng quê (thông qua chi tiết Tuấn ngồi xem bọn ong làm tổ bên cây ổi, nhìn về phía bầu trời).

Giải thích:

Khung cảnh buổi sáng tại một góc vườn quê yên bình với cây ổi và đàn ong làm tổ là không gian nghệ thuật điển hình trong truyện Nguyễn Nhật Ánh. Nó tạo ra một bệ đỡ không gian đầy trong lành, mộc mạc để từ đó các đức tính tốt đẹp, tình bạn hồn nhiên của trẻ thơ được nảy nở

- Tuấn cảm thấy dằn vặt, hối hận.

- Tuấn có một trái tim nhân hậu, thương bạn

Giải thích:

Hành động dùng tiền mua tập để mua bánh mì là một sự đánh đổi lớn đối với một đứa trẻ đi học. Chi tiết này cho thấy tính cách của Tuấn không hề xấu; sự ích kỷ ban đầu chỉ là phản xạ tự nhiên, còn bản chất bên trong cậu vẫn là một đứa trẻ biết thấu cảm và giàu lòng vị tha.

- Tuấn là một cậu bé tinh tế, luôn nghĩ cho người khác. Tuấn “lúng túng” vì cậu bé không muốn kể công, không muốn Tí Hoa cảm thấy ái ngại hay mang nợ khi biết bạn mình đã nhường cả tiền mua tập để mua bánh mì cho mình. Việc giấu đi lý do thật sự chứng tỏ Tuấn làm việc tốt một cách hoàn toàn tự nguyện, xuất phát từ tình cảm trong sáng nhất.

- Tuấn còn là một cậu bé có trái tim ấm áp, giàu lòng trắc ẩn. Tuấn có khả năng quan sát nhạy bén và biết xót thương khi chứng kiến cái đói của bạn (không nỡ nhìn Tí Hoa nhăn nhó vì đói).

Giải thích:

Sự “lúng túng” của Tuấn không phải vì làm sai, mà vì cậu bé lúng túng trước việc làm thế nào để bảo vệ niềm vui ăn bánh mì của bạn một cách trọn vẹn nhất mà không làm tổn thương lòng tự trọng của bạn. Đây là một nét vẽ tâm lý cực kỳ sâu sắc của tác giả.

- Các từ tượng thanh: Chóp chép, ực.

- Tác dụng:

+ Làm nổi bật cơn đói đang cồn cào bên trong bụng Tuấn. Đồng thời, các từ ngữ này tô đậm nét ngây thơ, đáng yêu, hồn nhiên của tuổi thơ, tạo nên cái kết rạng rỡ, tràn ngập tiếng cười và sự thỏa mãn cho cả hai đứa trẻ.

+ Tái hiện một cách sinh động, cụ thể và chân thực âm thanh của hành động nhai bánh mì và nuốt thức ăn của nhân vật Tuấn.

Giải thích:

Hai từ tượng thanh “chóp chép” và “ực” đã bóc trần lời nói dối ngọt ngào lúc trước của Tuấn (bánh mì thịt là tao ghét nhất trên đời). Hóa ra cậu bé cũng thèm, cũng đói, nhưng sự thỏa mãn khi thấy bạn được ăn no đã biến mẩu bánh thừa cuối cùng thành món ăn “ngon tuyệt”.

- Thành phần biệt lập có trong các câu văn:

+ Câu a: Thành phần biệt lập tình thái: "dường như" (thể hiện sự phỏng đoán về trạng thái đói của nhân vật).

+ Câu b: Thành phần biệt lập phụ chú: "Tuấn ngó lên trời" (bổ sung thông tin về hành động/thái độ đi kèm lời nói của nhân vật)

Giải thích:

- "Dường như" thể hiện thái độ phỏng đoán, chưa chắc chắn của người kể về trạng thái của nhân vật Tí Hoa.

- "Tuấn ngó lên trời" được đặt giữa hai dấu gạch ngang, dùng để bổ sung thông tin về hành động đi kèm nhằm che giấu sự lúng túng, ngượng ngùng của Tuấn khi nói dối bạn.

- Chủ đề của truyện: Qua câu chuyện của Tuấn và Tí Hoa, truyện là bài ca về tình bạn hồn nhiên, chân thành và trong trẻo của trẻ thơ.

Giải thích:

Thông qua những chi tiết đời thường và hài hước như nhường mẩu bánh mì, nói dối để bạn vui lòng, tác phẩm không chỉ vẽ nên bức tranh sinh động về tuổi thơ mà còn khẳng định giá trị của sự sẻ chia và lòng nhân hậu tự nhiên ở trẻ em.

- Học sinh đưa ra được những ý kiến hợp lý, thuyết phục về những việc cần làm để xây đắp một tình bạn chân thành, bên vừng. Vi dụ:

+ Cần có sự quan tâm, lắng nghe và thấu hiểu để chia sẻ với bạn những khi bạn vui hay giúp đỡ bạn những khi bạn buôn, gặp chuyện khó khăn. Một người bạn tốt là người luôn ở bên ta khi ta căn, không bao giờ bỏ ta khi ta gặp khó khăn...

+ Mỗi người cũng cần biết nghiêm khắc góp ý với bạn khi bạn sai và biết bao dung với những sai lầm nhỏ của bạn. Một tình bạn đẹp, bền vững luôn nảy nở từ những tâm hồn chân thành, yêu thương...

Giải thích:

Một tình bạn đích thực không xây dựng trên sự lợi dụng mà bắt nguồn từ những rung động tự nhiên của trái tim.