Đọc hiểu Thơ tình người lính biển (Trần Đăng Khoa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Anh ra khơi
Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng
Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng
Biển một bên và em một bên
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Anh ra khơi
Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng
Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng
Biển một bên và em một bên
Biển ồn ào, em lại dịu êm
Em vừa nói câu chi rồi mỉm cười lặng lẽ
Anh như con tàu lặng sóng từ hai phía
Biển một bên và em một bên
Ngày mai, ngày mai khi thành phố lên đèn
Tàu anh buông neo dưới chùm sao xa lắc
Thăm thẳm nước trời, nhưng anh không cô độc
Biển một bên và em một bên
Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên
Bão chưa ngừng trong những vầng trăng trắng
Đêm giấc mộng. Trời khuya. Đảo vắng
Biển một bên và em một bên
Vòm trời kia có thể sẽ không em
Không biển nữa. Chỉ mình anh với cỏ
Cho dù thế thì anh vẫn nhớ
Biển một bên và em một bên...
(Thơ tình người lính biển, Trần Đăng Khoa, trích Bên cửa sổ máy bay, NXB Tác phẩm mới, 1985)
Câu 1
Xác định thể thơ của bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng ở mỗi dòng thơ và quan sát cách tổ chức nhịp điệu, vần thơ.
Lời giải chi tiết
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
Giải thích:
Các dòng thơ có số tiếng không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ: “Anh như con tàu lặng sóng từ hai phía.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ và phân tích tác dụng đối với nội dung, cảm xúc của bài thơ.
Lời giải chi tiết
Biện pháp tu từ so sánh trong câu “Anh như con tàu lặng sóng từ hai phía” có tác dụng khắc họa hình ảnh người lính biển trầm lặng, kiên cường và vững chãi như con tàu giữa biển khơi, đồng thời thể hiện tâm trạng cô đơn, xa cách và sự hi sinh thầm lặng của người lính khi phải rời xa người yêu để làm nhiệm vụ thiêng liêng nơi đầu sóng ngọn gió.
Giải thích:
Tác giả ví "anh" với "con tàu lặng sóng từ hai phía" để gợi hình ảnh con tàu được biển bao bọc, bình yên giữa sóng nước. Cũng như vậy, người lính biển kiên cường luôn nhận được sự động viên từ tình yêu đôi lứa và tình yêu biển đảo quê hương, nhưng trong anh vẫn có sự cô đơn khi không có người yêu bên cạnh. Biện pháp so sánh giúp câu thơ giàu sức gợi, làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của người lính vừa lãng mạn, vừa kiên cường.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình “anh” trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Theo dõi mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình qua từng khổ thơ.
Lời giải chi tiết
Cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ vận động từ những giây phút nhẹ nhàng, lưu luyến trong lúc chia tay người yêu nơi bến cảng, sang sự nhớ nhung da diết và nỗi cô đơn khi lênh đênh giữa biển cả, để rồi dần dần chuyển thành niềm tin, hi vọng vào một ngày mai bình yên, nơi hai người có thể đoàn tụ; đó là hành trình cảm xúc từ tình riêng hòa trong tình yêu Tổ quốc rộng lớn.
Giải thích:
Ở những khổ thơ đầu, "anh" lưu luyến khi chia tay người yêu. Khi ra khơi, giữa biển trời rộng lớn và những gian lao của người lính biển, "anh" luôn mang theo hình bóng người mình yêu để vơi đi nỗi cô đơn. Đến cuối bài thơ, dù có thể phải đối mặt với những mất mát, hi sinh, "anh" vẫn khẳng định tình yêu thủy chung dành cho người con gái và biển cả.
Mở rộng
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Nếu là cô gái trong bài thơ, anh/chị muốn nói điều gì với người yêu là lính biển trong cuộc chia tay lưu luyến này? (Trình bày khoảng 5-7 dòng)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đặt mình vào hoàn cảnh của nhân vật để bày tỏ suy nghĩ, tình cảm phù hợp với nội dung bài thơ.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Nếu là cô gái trong bài thơ, em sẽ nói với người yêu: "Anh hãy yên tâm lên đường làm nhiệm vụ. Em sẽ luôn dõi theo và chờ anh trở về bình an. Dù khoảng cách có xa hay cuộc sống còn nhiều gian khó, em vẫn luôn tin tưởng, yêu thương và tự hào về anh. Mong anh giữ gìn sức khỏe, vững tay súng để bảo vệ biển đảo quê hương. Em sẽ luôn là điểm tựa tinh thần để anh thêm vững vàng giữa biển khơi."
Giải thích:
Lời nhắn gửi thể hiện sự yêu thương, cảm thông và niềm tin của cô gái dành cho người lính biển, giúp người lính yên tâm thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Em ơi! Buồn làm chi
Anh đưa em về sông Đuống(1)
Ngày xưa cát trắng phẳng lì
Sông Đuống trôi đi
Một dòng lấp lánh
Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ
Xanh xanh bãi mía bờ dâu
Bây giờ con ở đây
từng khóm lá xanh đang lặng lẽ nép trong vườn
bàn chân con chưa để dấu muôn nơi
những cánh hoa tay con chưa chạm tới
trong mắt con trời xanh yên ả những đám mây
như gấu trắng bồng bềnh.
Đất nước mình bé nhỏ vậy thôi em
Nhưng làm được những điều phi thường lắm
Bởi hai tiếng nhân văn được cất vào sâu thẳm
Bởi vẫn giữ vẹn nguyên hai tiếng đồng bào.
Người chìa tay và xin con một đồng. Lần thứ nhất con hãy tặng người ấy hai đồng. Lần thứ hai hãy biếu họ một đồng. Lần thứ ba con phải biết lắc đầu.
Và đến lần thứ tư con hãy im lặng, bước đi.
(...)
Đừng vui quá. Sẽ đến lúc buồn
Đừng quá buồn. Sẽ có lúc vui
Danh sách bình luận