Đọc hiểu Đất nước (Nguyễn Đình Thi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ĐẤT NƯỚC(1)
(Trích(2))
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm ngát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về!
(Trích Đất nước, Nguyễn Đình Thi, Thơ Việt Nam 1945-1960, NXB Văn học, 1960)
Chú thích:
(1)- Bài thơ Đất nước được sáng tác trong khoảng thời gian từ 1948 đến 1955, giai đoạn đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đây là thời kì đất nước ta trải qua những khó khăn, gian khổ nhưng cũng đầy hào hùng.
(2)- Đoạn thơ này nằm ở phần đầu của bài thơ Đất nước, sau đoạn hồi tưởng về mùa thu Hà Nội. Nó đánh dấu bước chuyển từ cảm xúc hoài niệm sang cảm xúc tự hào về mùa thu mới của dân tộc.
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về các thể thơ đã học. Quan sát số tiếng ở mỗi dòng thơ, cách ngắt nhịp và gieo vần để xác định thể thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: Tự do
Giải thích:
Các dòng thơ có số tiếng không đều nhau, cách ngắt nhịp linh hoạt, không bị gò bó bởi quy tắc của các thể thơ truyền thống. Vì vậy, đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Trong niềm vui chứng kiến sự đổi thay lịch sử của đất nước, nhà thơ đã gợi ra những hình ảnh nào về đất nước của mình? Những hình ảnh đó có ý nghĩa gì trong việc thể hiện nội dung chủ đề của văn bản?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả thiên nhiên, cảnh vật của đất nước. Sau đó phân tích ý nghĩa của những hình ảnh đó trong việc thể hiện nội dung và cảm xúc của tác giả.
Lời giải chi tiết
Các từ ngữ gợi hình ảnh của đất nước: “Rừng tre phấp phới, trời thu thay áo mới, trời xanh, núi rừng cánh đồng thơm ngát, ngả đường bát ngát, dòng sông đỏ nặng phù sa…”
Ý nghĩa:
- Những hình ảnh này gợi lên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, tràn đầy sức sống của đất nước.
- Thể hiện niềm vui sướng, tự hào của tác giả trước sự đổi mới, phát triển của đất nước sau những năm tháng chiến tranh gian khổ.
Giải thích:
Những hình ảnh được lựa chọn đều là những nét đẹp tiêu biểu của thiên nhiên Việt Nam. Không gian rộng lớn với bầu trời xanh, núi rừng, cánh đồng, dòng sông tạo nên bức tranh đất nước vừa trù phú vừa thanh bình. Qua đó, nhà thơ thể hiện tình yêu tha thiết và niềm tự hào sâu sắc về Tổ quốc.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình xưng “tôi”, sau đó lại chuyển sang “chúng ta”. Theo em, việc thay đổi hai đại từ này có ý nghĩa gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Chú ý sự thay đổi đại từ xưng hô trong văn bản. Phân tích ý nghĩa của từng đại từ trong việc thể hiện cảm xúc, tư tưởng của nhân vật trữ tình và chủ đề của đoạn thơ.
Lời giải chi tiết
Ý nghĩa: Nó thể hiện sự chuyển đổi từ cái tôi cá nhân đến cái chung (ý thức cộng đồng), từ tình cảm riêng của nhà thơ đến tình yêu đất nước rộng lớn của nhân dân.
- Đại từ “tôi” để thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa thu quê hương.
- Đại từ “chúng ta” cho thấy nhà thơ đã hòa mình vào cộng đồng, thể hiện ý thức về trách nhiệm và tình yêu đối với đất nước…
Giải thích:
Ban đầu, nhà thơ xưng “tôi” để bộc lộ niềm vui trực tiếp khi cảm nhận sự đổi thay của quê hương. Sau đó chuyển sang “chúng ta” nhằm mở rộng cảm xúc từ cá nhân đến cộng đồng, khẳng định đất nước là của toàn dân tộc.
Mở rộng
Đại từ xưng hô: dùng để xưng hô, chỉ người nói, người nghe hoặc người được nhắc đến. Đại từ gồm có 3 ngôi:
- Ngôi thứ nhất (chỉ người nói): tôi, ta, tớ, chúng tôi, chúng ta,...
- Ngôi thứ hai (chỉ người nghe): mày, cậu, các bạn, anh, chị,...
- Ngôi thứ ba (người được nhắc tới trong cuộc hội thoại): nó, họ, hắn, bọn họ,...
Ngoài ra, trong tiếng Việt, có nhiều danh từ được dùng để xưng hô như ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong những dòng thơ sau:
“Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ được lặp lại trong đoạn thơ. Phân tích tác dụng của phép điệp đối với nhịp điệu, cảm xúc và nội dung tư tưởng mà tác giả muốn nhấn mạnh.
Lời giải chi tiết
Điệp ngữ: "của chúng ta" (hoặc “là của chúng ta”/ “đây là của chúng ta”)
Tác dụng:
- Tạo nhịp điệu cho thơ
- Nhấn mạnh sự khẳng định ý thức về chủ quyền, đất nước là của nhân dân.
- Gợi sự gắn bó, thân thuộc giữa con người và đất nước; khơi dậy lòng tự hào dân tộc…
Giải thích:
Việc lặp lại cụm từ “của chúng ta” như một lời khẳng định đầy tự hào rằng bầu trời, núi rừng, sông ngòi và mọi vẻ đẹp của Tổ quốc đều thuộc về nhân dân Việt Nam. Điệp ngữ góp phần làm nổi bật cảm hứng ngợi ca đất nước.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Đoạn trích khép lại bằng những cảm xúc của tác giả về quá khứ, về những người đã hi sinh để bảo vệ đất nước: "Những buổi ngày xưa vọng nói về!". Điều đó gợi cho em có những suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung đoạn thơ và những hi sinh của các thế hệ cha anh được gợi nhắc trong tác phẩm, liên hệ với thực tiễn cuộc sống để nêu trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước.
Lời giải chi tiết
Trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc viết tiếp những trang sử hào hùng của dân tộc như:
- Kế thừa và phát huy truyền thống (tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết…), giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
- Có ý thức bảo vệ chủ quyền của đất nước.
- Không ngừng học hỏi và rèn luyện bản thân để xây dựng tương lai và cống hiến cho đất nước.
- Tham gia các hoạt động xã hội: Tình nguyện, giúp đỡ những người khó khăn, bảo vệ môi trường...
Giải thích:
Văn bản đã ca ngợi những người đi trước đã hi sinh xương máu để bảo vệ nền độc lập của dân tộc. Vì vậy, thế hệ trẻ hôm nay cần sống có trách nhiệm, biết ơn quá khứ và không ngừng phấn đấu để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh và tiến đến kỉ nguyên vươn mình.
Mở rộng
- Thông điệp của tác phẩm văn học là điều mà tác giả muốn gửi đến người đọc qua hình tượng nghệ thuật. Đó là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà văn bản văn học muốn truyền đến người đọc
- Tư tưởng của tác phẩm văn học: là nhận thức, quan niệm, thái độ, cách lí giải về các vấn đề đời sống và khát vọng của tác giả được thể hiện trong tác phẩm.
Trên cánh đồng trải dài màu xanh
Nghe hân hoan tiếng đập cánh con chim hoạ mi bay theo hình dải lụa
Dường như đó là chiếc thắt lưng của nàng công chúa
Đêm qua vừa kịp đến làng
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận